more_vert درباره خواجه حافظ شیرازی

ادامه مطلب

closeدرباره خواجه حافظ شیرازی

امیرحسین دولتشاهیوقتی آدمی به توصیف یا ستایشِ فرد، موضوع یا حقیقتی بسیار بزرگ می‌پردازد در واقع بیش از آنکه بر بزرگیِ آن توصیف‌شده و ستایش‌شده بیفزاید بر شأن و ارجِ خویش افزوده است؛ دوستان و دوستدارانِ حافظ نیز با ستایشِ حضرت لسان الغیب، نه او را، که خود را بزرگ می‌دارند.

more_vert نگاهی به کتاب" زیورآلات دوره قاجار"

ادامه مطلب

closeنگاهی به کتاب" زیورآلات دوره قاجار"

 کتاب"جمع‌آوری زیورآلات دوره قاجار" نگاهی به آثار موجود در موزه هنرهای تزئینی اصفهان است که خواننده را پیشینه استفاده از زیورآلات در ایران آشنا می کند. کتاب "جمع‌آوری زیورآلات دوره قاجار" تالیف رویا عزیزی و ناهید مغاره عابد از کارشناسان صنایع دستی با نگاهی ویژه به آثار موزه هنرهای تزیینی اصفهان تالیف شده است. نویسندگان در بخش اول کتاب نگاهی اجمالی به دوره قاجار دارند و بخش دوم درباره پیشینه استفاده از زیورآلات در ایران سخن گفته شده است. گونه‌شناسی زیورآلات دوره قاجار نیز در بخش سوم شرح داده شده است. همچنین در بخش چهارم شرحی از زیورآلات دوره قاجار موزه هنرهای تزئینی اصفهان آورده می‌شود. ابتدا وضعیت تاریخی دوره قاجار مورد بررسی قرار گرفته و سپس گونه شناسی تقسیم‌بندی زیورآلات مورد توجه بوده است. در بخش آخر کتاب نیز طراحی جواهرات این دوره اضافه شده تا این طرح‌ها به نوعی حفظ شود. منابع و کتبی که زیورآلات را در دوره‌های تاریخی بررسی کرده باشند بندرت یافت می‌شود. تاکنون تنها دو نمونه کتاب به‌طور جدی به بررسی جواهرات در دوره‌های مختلف پرداخته اند اما در هیچ‌یک مانند کتاب "جمع‌آوری زیورآلات دوره قاجار" زیورآلات یک دوره تاریخی به صورت اختصاصی بررسی نشده بود. استفاده از طرح‌هایی مانند گل و مرغ و وجود طوق‌ها، سکه‌ها و آویزها از زیورآلات خاص دوره قاجار است که اکنون نشانی از آن در طراحی جواهرات دیده نمی‌شود. با تالیف این کتاب طراحان و سازندگان زیورآلات می‌توانند از طرح‌های ارزشمند دوره قاجار استفاده کنند. این کتاب گلاسه سال ۹۸ با بیش از ۲۰۰ صفحه با حمایت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان به چاپ رسیده و روانه بازار کتاب شده است.

more_vert اقتصاد ایران چه می‌خواهد؟

ادامه مطلب

closeاقتصاد ایران چه می‌خواهد؟

 روزنامه ایران در یادداشتی نوشت: شاید بتوان گفت مهم‌ترین نکته‌ای که این روزها اقتصاد ایران به آن نیاز دارد، آرامش در تصمیم گیری‌ها است. روزنامه ایران دوشنبه ۲۱ مهر یادداشتی را به قلم هادی حق شناس استاد دانشگاه و تحلیلگر اقتصادی، منتشر کرده است که در ادامه می خوانیم: به ‌طور معمول به‌هردلیلی وقتی که اقتصاد دچار مشکل می‌شود یا اصطلاحاً دچار بحران می‌گردد که نماد آن نوسانات شدید قیمت است، تصمیمات خلق الساعه فراوانی گرفته می‌شود؛ دقیقاً مثل بلاهای طبیعی. شاید طبق روال طبیعی ما برای کاهش میزان خسارت سیل، زلزله یا آتش‌سوزی‌ها نیاز به یک واحد هزینه داشته باشیم، اما چنین کاری را انجام نمی‌دهیم و پس از آمدن بلاهای طبیعی سیل، زلزله و آتش‌سوزی چندین برابر آن هزینه می‌کنیم. آنچه که در خصوص بلاهای طبیعی رفتار می‌کنیم در اقتصاد همچنین رفتار و فعالیتی را انجام می‌دهیم و همین امر باعث می‌شود کار به روال عادی انجام نشود، شاید یکی از پرچالش‌ترین متغیرهای اقتصاد ایران در سه دهه گذشته نرخ ارز باشد. همه می‌دانند که مشکل چیست، راه حل آن مشخص است و عوارض عدم تصمیم‌گیری هم مشخص است، اما برای آن تصمیم مناسبی اتخاذ نمی‌شود. در تمام سه دهه گذشته همواره بازار به‌دنبال یک نرخ ارز بوده است و دولت‌ها به‌دنبال یک نرخ دیگری بوده‌اند. هدف دولت‌ها این بوده که کالا با قیمت ارزان به دست مصرف کننده برسد ولی هیچگاه این موضوع تحقق کامل پیدا نکرده است. این یک اصل مهم در اقتصاد و ادبیات اقتصادی ایران است و آن اینکه تورم و نرخ تورم بر اساس نرخ ارز بازار آزاد شکل می‌گیرد نه بر اساس قیمت سهمیه‌ای و دولتی. در سه دهه گذشته میلیاردها دلار بانک مرکزی با نیت خیر و اینکه می‌خواهد نرخ دلار را تثبیت کند، به بازار تزریق کرده است ولی اصطلاحاً در نهایت هم چوب خورده است و هم پیاز را. بر این اساس نه تنها نرخ ارز تثبیت نشده، تورم هم بر اساس نرخ ارز دولتی شکل نگرفته است. در این میان، عده‌ای سودجو و دلال، دسترسی به ارز دولتی پیدا کردند، از رانت بهره بردند و از مزیت کالاهای وارداتی با نرخ ارز دولتی استفاده کردند و در نهایت تورم هم سیر صعودی پیدا کرده است. غلط یا درست امروز قیمت برخی از اجناس بر اساس نوسانات قیمت دلار تعیین می‌شود یا متأثر از قیمت دلار است. انتظارات تورمی که دلار ایجاد کرده بخشی از مشکلات متغیرهای کلان اقتصادی و سیاست‌های کلان اقتصادی است. مردم بدرستی می‌گویند که یارانه در حد یک دلار دریافت می‌کنند در حالی که چند سال گذشته ارزش یارانه آنها خیلی بیش از یک دلار بوده است؛ این جمله و جملاتی از این دست که در جامعه مطرح می‌شود، تورم انتظاری ایجاد می‌کند و دستمزدها را در بخش خصوصی افزایش می‌دهد. بنابراین شاید بتوان گفت یکی دیگر از اولویت‌های روز اقتصادی ایران این است که یکسان‌سازی نرخ ارز را انجام دهد. گرچه ممکن است که گفته شود در شرایط فعلی این کار امکانپذیر است و باید اقتصاد در یک شرایط نرمال قرار گیرد ولی نباید یادمان برود که در شرایط نرمال دوباره ادله‌های دیگری ذکر می‌شود. اتفاقاً امروز که محدودیت ارز به‌دلیل تحریم‌های ظالمانه وجود دارد، شاید یکسان‌سازی نرخ ارز مهم‌ترین کاری است که این روزها سیاستگذاران می‌توانند دنبال کنند. نکته دیگر اینکه اگر بپذیریم که در شرایط جنگ اقتصادی هستیم، آنگاه الزام‌های جنگ اقتصادی را می‌پذیریم؛ از مهم‌ترین الزامات جنگ اقتصادی این است که نظام تجاری ایران متناسب با این امر شکل بگیرد؛ یعنی واردات و صادرات و اینکه منشأ ارز از کجا باشد یا اینکه وارد کنندگان و صادرکنندگان همان پروتکل‌هایی را اجرا کنند که در یک شرایط عادی اجرا می‌کردند، باید تغییر کند. بعداز موضوع یکسان‌سازی نرخ ارز و پذیرش شرایط جنگ اقتصادی باید به‌سمت تحول در نظام بازرگانی برویم.نکته دیگری که این روزها توجه به آن ضرورت دارد، تولید است. در ایران نزدیک به هزار شهرک صنعتی وجود دارد که تقریباً ۷۰ درصد اشتغال کشور در کارگاه‌های یک تا ۴ نفره است. توجه به بنگاه‌های اقتصادی و صنعتی از منظر کاهش مقررات، کاهش بوروکراسی‌های اداری و عدم مداخله در نظام بازرگانی آنها می‌تواند یک اولویت مهم باشد. اقتصاد ایران به لحاظ بزرگی جزو ۲۰ کشور بزرگ جهان است و از نظر ظرفیت منابع زیرزمینی، روی زمینی و جغرافیایی (به‌لحاظ نقشه جغرافیایی) موقعیت بی‌نظیری در دنیا دارد. از این‌رو اقتصاد ایران به غیر از آنکه در چهارراه کریدورهای هوایی واقع شده می‌تواند در حمل‌ونقل دریایی و ترانزیت به جایگاه خوبی برسد که متأسفانه از این ظرفیت بخوبی استفاده نشده است. ما کمتر منافع مشترک با کشورها ایجاد کردیم. ما همیشه به‌کشورهای همسایه سود یک جانبه رساندیم، بدون آنکه معادل آن سود ببریم. ما از همسایه‌ها منافع مشترک که منجر به ایجاد پیوند اقتصادی مشترک باشد نمی‌بریم، مگر آنکه آنها نیازمند همکاری ما باشند.اعتقاد دارم اگر به بخش‌هایی که عمدتاً بر می‌گردد به تجارت خارجی ایران توجه شود نتیجه‌اش این می‌شود که تولید داخل کشور تقویت شود. ما در بخش کشاورزی، صنعت و خدمات ظرفیت بالقوه قابل توجهی داریم ولی چرخ این سه بخش زمانی به حرکت می‌افتد که بخش بازرگانی کشور روان باشد؛ بخش بازرگانی ما نیازمند تجارت آسان است. البته همه بر این امر واقف هستند که نظام بانکی و تجاری به‌خاطر تحریم‌های ظالمانه دچار اخلال شده است ولی اگر بتوانیم بخش بازرگانی خارجی کشور و همچنین تولید را متناسب با تحریم‌ها تغییر دهیم و به آن آرایش جدیدی دهیم، عبور از این مرحله کار خیلی سخت و طاقت فرسایی نخواهد بود.

more_vert تقی مدرسی و ابداع شیوه نوین در داستان‌نویسی

ادامه مطلب

closeتقی مدرسی و ابداع شیوه نوین در داستان‌نویسی

 تقی مدرسی از جمله داستان‌نویسان معاصر به شمار می‌رود که رمان‌های خود را در قالب اسطوره نگاشته است. او جزو نویسندگانی محسوب می‌شود که جنگ را دست‌مایه نوشتن خود قرار داده و در ساختن شخصیت‌های داستانی‌اش به عواطف انسانی اهمیت می‌دهد و به‌جای تشریح آنها، دنیای درونی آنان را از طریق ارتباط با محیط اطرافیانش نشان می‌دهد. شیوه‌ای نوین در داستان نویسی و تغییر بنیادین ارکان آن از مهم ترین ویژگی های ادبیات معاصر به شمار می رود. فرایند تحول ادبیات داستانی ایران هر بار به دلایل سیاسی و اجتماعی قطع شده و بار دیگر حرکتی تازه آغاز شده است. برای درک روشن تر و دقیق تر این گسست در فرایند ادبیات داستانی، توجه به اساسی ترین حوادث اجتماعی و فرهنگی دوره های گوناگون ضروری است. داستان نویس خلاق چون از حد تقلید ساده واقعیت در می گذرد، واقعیتی داستانی و تخیلی پدید می آورد، برتر از واقعیت روزمره، آینه ای ژرف تر در مقابل ذهن می گذارد تا بی نهایت پنهان آشکار شود. بدیهی است، پیدایش نوآوری و نواندیشی در عرصه ادبیات داستانی بنا به مناسبات قوام ‌یافته‌ای چون ظهور ذهن های نو، تجربه‌اندوزی از بطن زندگی، دریافت اصولی از ساحت هستی، ژرف‌اندیشی، گذشت زمان و سنجش عقلانی بدون بغض و غرض بستگی دارد و به منظور راه‌اندازی یک جریان ادبی بدیع و تثبیت آن، نمی‌توان تنها به ظهور نوابغ و شخصیت های نواندیش اکتفا کرد. نام تقی مدرسی با نخستین رمان اسطوره ای ادبیات داستانی ایران گره خورده است. او در ۱۳۱۱ خورشیدی در تهران چشم به جهان گشود. پزشکی خواند و با سردبیری نشریه وزین ادبی«صدف» به شکوفایی چهره‌هایی ادبی کمک کرد. رمان «شریفجان، شریفجان» را نوشت که جزو نخستین تجربه های رئالیسم جادویی در ایران محسوب می شود. پایه گذاری مرکز تحقیقات نوزادان دانشگاه مریلند که این مرکز به عنوان یکی از پیشروترین مراکز تحقیقاتی در تشخیص و معالجه بیماران روانی نوزادان شناخته شده است، گوشه ای دیگر از فعالیت های او به شمار می رود. مدرسی، نثری پاکیزه و علاقه بسیاری به زبان و ادب فارسی داشت. وی در رمان های آخرش کتاب های «آدم های غایب و آداب زیارت» از آدم هایی می گوید که عمری در جست و جوی گمشده ای بوده اند، آرمانی داشته اند اما در برخورد با واقعیت از توهم به درآمده اند، آرمان گریز شده اند و پذیرفته اند که ایده هایشان جز یک مشت سایه نقش های فانوس خیال چیز دیگری نبوده است. پس گریزان از اجتماع یا به درون گریخته اند یا پذیرای مرگ شده اند و داستان زندگیشان حاصلی جز درد و رنج نداشته است. مدرسی در قالب افـسانه‌ای رمـانتیک با زبان زیبای توراتی، می‌کوشد، زیبایی و شور رخت بربسته از زمانه را در زمانی از دست رفته بازیابد و درد زمانه‌، ترس و انزوا را جاودانگی بخشد.(۱)   آثار برجای مانده از مدرسی مدرسی بـا رمـان یـکلیا و تنهایی او به شهرت رسید. این رمان که به عنوان کتاب برگزیده ۱۳۳۵ خورشیدی به وسیله داوران مجله سـخن انتخاب شد، جزو بهترین آثار داستان‌نویسی‌ اسطوره‌گرا در سال های پس‌ از کودتای ۲۸ مرداد به شـمار می‌آید. او این کتاب را با نوعی نگاه اسطوره‌وار و برداشتی از داستان‌های عهد عتیق، زبانی توصیفی، محکم و زیبا و نیز روایتی منظم و منسجم نوشته است. مدرسی در همان ابتدای نویسندگی‌اش با یک نقطه اوج مواجه می‌شود؛ نقطه اوجی که نه تنها نام او را در ادبیات سال‌های دهه ۳۰ بلکه در کل تاریخ صدساله داستان‌نویسی ایران تا به امروز تثبیت می‌کند. این کتاب در سال‌هایی که جامعه ایران همواره در حال تغییر و تحول بوده و می‌توانسته موضوع‌ها و مضمون‌های متعدد و متنوعی را به هنرمند و روشنفکر زمانه‌اش پیشنهاد کند، به نگارش درآمده است. مدرسی به دور از تمام این اتفاق‌ها و جدال‌ها یکلیا و تنهایی او را می‌نویسد که از نظر موضوع محتوا و فرم با آن همه فراز و فرود در جامعه دهه ۳۰ نشان‌دهنده جسارت مدرسی است. (۲) پس از نوشتن این کتاب او به آمریکا می رود و ذهنیت وی در آفرینش باقی آثارش در دوران مهاجرت و اقامت او در آمریکا شکل می گیرد. مدرسی درباره سفرش به آمریکا گفته بود: «علت رفتنم به آمریکا مربوط به اواخر دوره «اَنترنی» من می‎شود که به اتفاق دوستی رفته بودیم به بوشهر که درباره «زار» تحقیق کنیم. پیگیری‎ها و تردد مکرر ما بین روستاها و بنادر و تماسمان با افراد محلی، باعث کنجکاوی و شک ساواک شد و سرانجام ما را با تمام یادداشت ها و وسائل مان گرفتند و زندانی کردند. این مورد را پس از آزادی از بند، برای برادرم که در آمریکا بود، نوشتم. او پیشنهاد کرد که برای گذراندن دوره آسیب شناسی تخصصی به آمریکا بروم. ولی این رشته ای نبود که نظر مرا به خود جلب کند. بیشتر دوست داشتم با زنده ها در تماس باشم تا با مرده ها. این بود که درپی درخواست من، در ۱۹۶۱ میلادی از «دوک یونیورسیتی» که کرسی ادبیاتش در جهان معروف است، در رشته روانپزشکی، برایم دعوت نامه رسید و من مهاجرت کردم و شروع کردم به تحصیل روانشناسی.» دومین رمانش، شریفجان، شریفجان در ۱۳۴۴ خورشیدی، منتشر شد. این اثر از نخستین رمان‌های ایرانی با حال و هوای رئالیسم جـادویی و رمانی ناموفق درباره ستیز خاندان اشرافی رو به زوالی با تبعات اصلاحات‌ ارضی‌ است. مدرسی، چند داستان کوتاه نیز درباره زندگی نابسامان کارمندان می‌نویسد؛ ماجراهای بهترین آن‌ها، «گمرک چینواد» در ناشناختگی مـبهم و تـشویق برانگیزی روی می‌دهد و در داستان‌های دیگر «در یک‌ شب بارانی، اطاق عقبی و گویندگان و شنوندگان» چشم‌اندازی از بی‌پناهی خانواده کارمندان و آینده مبهم و اضطراب‌آور آنان که تظاهر به امنیت و خوشبختی می‌کنند، ارایه می‌شود. از آن پس مدرسی پس از غیبتی طولانی از صحنه ادبیات با ۲ رمان تازه به‌عنوان یکی‌ از چهره‌های‌ مطرح ادبیات دهه ۱۳۶۰ خورشیدی، رخ‌ مـی‌نماید. او در این باره می گوید: «بـه‌ سال ۱۹۶۸ که کار تحصیل در رشته روانکاوی را شروع کردم، ۱۰ سال‌ روانکاوی‌ خواندم که چـهار سـال و نـیمش صرف روانکاوی خودم شد و هـمین رجـعت بـه گذشته‌های دورتر خودم، یکی از انگیزه‌های نوشت‌ رمانی‌ شد که به اسم مردان غایب در آمریکا منتشر شد... بعد از انقلاب که ایرانی‌های مـهاجر سـیل‌آسا بـه آمریکا سرازیر شدند، دوباره در فضای ایران قرار گـرفتم که حـاصل آن‌، رمان‌ آداب‌ زیارت بود.» (۳) کتاب آدم‌های غایب در ۱۳۶۸ خورشیدی منتشر شد. مدرسی در خصوص این کتاب گفته بود: این کتاب درباره یک خانواده سنتی ایرانی‌ در دهه ۳۰ است و جریان داستان از مـدت‌ها پیـش از تـولدم تا دهه‌های بعد کش می‌آید...من‌ این‌ داستان‌ را از روی «صدا»هـا، نوشتم. جریان روی صحنه، صدای داستان، صدای‌ راوی‌ داستان‌ نیست. بازگردانی صداهاست از گذشته‌های دور.» صداهای بازمانده از اعصار رفته، نویسنده را فـرا می‌خوانند تـا بـا مرور عکس‌های رنگ و رو رفته، داستانشان را بنویسد. حاصل کار رمانی است، دربـاره خـانواده اشرافی‌ و مضمحلی که سعی در حفظ موقعیت خود دارد. مترجم انگلیسی کتاب آدم های غـایب دربـاره‌اش می‌نویسد: فقر زبان و درک‌ ضعیف‌ و گاه‌ نادرست از واقعیت، می‌تواند نتیجه اقامت برپا در کشوری بیگانه و از دست رفتن ارتباط مستقیم نویسنده با ‌زندگی‌ و شیوه بـیان هـموطنانش باشد اما علت مهم‌تر را شـاید بـتوان در تلاش نویسنده‌ برای‌ بیان‌ فکری از پیش تعیین شده از ورای ماجراهای داستانی، دانست. مـدرسی در این رمان نشان می‌دهد که چگونه بـحران و جـابه جایی اجتماعی، دنیای خانوادگی و ذهنی روشنفکری برج‌ عاج‌نشین‌ را فرومی‌ریزد و او را درگیر ماجراهایی تازه مـی‌سازد. او در رمـان‌هایش‌، از آدم‌هایی‌ می‌گوید که عـمری در جـست وجوی گمشده‌ای بوده‌اند، آرمانی داشته‌اند اما در برخورد با خشونت‌ واقعیت‌ از توهم به درآمده‌اند. (۴) شیوه و طریقه نگارش مدرسی روش مدرسی در ساختن شخصیت های داستانی اش از اعتقاد او به اهمیت عواطف انسانی سرچشمه می گیرد. او به جای تشریح شخصیت هایش، دنیای درونی آنان را از طریق ارتباط با محیط اطرافیانش نشان می دهد. این ارتباط با محیط می تواند حتی با نگریستنی دوباره به اشیاء آشنا صورت گیرد. سرانجام مدرسی تقی مدرسی، سرانجام پس از گذراندن یک دوره بیماری در ۱۳۷۶ خورشیدی و در شهر بالتیمور در ایالت مریلند در ۶۵ سالگی چشم از جهان فروبست. پس از مرگ او کتابخانه شخصی‌اش به دانشگاه دوک اهدا شد. پی‌نوشت: ۱- دیدار و گفتگو با تقی‌ مدرسی، دنیای سخن، شمارهء ۲۳، آذر ۱۳۶۷. ۲- ماهنامهء کلک،شماره اول،ص ۱۴۴. ۳- کتاب‌ «نویسندگان پیشرو ایران» نوشته محمدعلی سپانلو و «جنگ از سه دیدگاه» (نقد و بررسی ۲۰ رمان و داستان جنگ) نوشته محمد حنیف ۴- همان

more_vert شجریان؛ روایت موسیقایی تاریخ

ادامه مطلب

closeشجریان؛ روایت موسیقایی تاریخ

روزنامه همدلی در مطلبی آورد: تاریخ را می‌شود نوشت، تاریخ را می‌شود خواند، اما تاریخ را چگونه می‌توان نغمه کرد؟ آن درس بزرگ روزگار را تاریخ‌نویسان می‌نویسند و تاریخ‌خوانان می‌خوانند، اما تنها یک نفر آن را زمزمه کرد و آن یک به همین اعتبار صدای تاریخ و فرهنگ ایران شد؛ تاریخی که بر ما رفت و می‌رود. روزنامه همدلی شنبه ۱۹ مهر یادداشتی را به قلم فرهاد کرمی شاعر منتشر کرد در گزیده ای از آن آمده است: این تاریخ را باید در صدای سیال مرغی شنید که بر کنگره این کاخ ویران نشسته‌بود و در هر بلای سخت، هرگاه خواستیمش سیمرغ‌وار بال گشود و بر بالین‌مان حاضر شد. جان بی‌قرارش عودی شد که در او آتش زده‌باشند و ما سال‌ها در دودش نظاره‌ کردیم و مشام جان‌مان را خوش ساختیم. ما گوش خوابانده‌بودیم تا او بخواند و بسراید و روایت کند.آنگاه که آذرخش‌وار بر خرمن خویش زدیم او بود که خواند «برادر شعله‌واره» «برادر کاکلش آتش‌فشونه» و ما در طنین درشتناک فریادش چون سپندی بر آتش نشستیم تا بر بام وطن‌ «سپیده» بردمد. او خواند و آنگاه که «از خون جوانان وطن لاله برمی‌دمید» مویه‌های غمگنانه‌اش مرهم جان خسته‌مان می‌شد. او بر ستیغ قله آواز ایستاده‌بود و تیر تحریرش را در چله کمان هنر نهاد و رها کرد. و ما خستگان رنجور به تماشای پرتابش نشستیم. ما نشستیم و او برخاست، ما خمیدیم و او چون سرو آزادی ایستاد و صدایش «یادگار سروی» شد که در گلوی تذروش صدای خون موج می‌زد. ما خاموش ماندیم و او از «بیداد» زمانه خواند. ما نشستیم و تماشا کردیم که چسان «از شاخ گل خون چکید» و او «حق دوستی و حق‌شناسی» را در گوشمان زمزمه کرد و آن گاه که کاممان از تلخی غم چون زهر شده بود «بانگ نوش شادخواران» را به یادمان آورد.مرغ سحر هیچگاه خاموش نشد و چونان همای سعادت بر سر ما سایه گسترد. اوج گرفت به آسمان رفت، چرخید و باز آمد. آنقدر برایمان خواند تا گوشمان نشنود آن همه غرش زهره‌دران کوس‌های دشمنانی را که از هر سو به غرش درآمده بودند. او چاووشی امیدانگیز وطن بود که پیشاپیش قافله می‌خواند. از «شب، سکوت و کویرش» از درخت‌هایش در شب باران از «ستاره‌هایی که دیده‌فرو بسته‌بودند» از «چشمه‌نوش» از قاصدک‌هایی که خبرهای دروغین‌شان هم دل‌خوشمان می‌داشت. دریغا ما که ندانستیم پشت آن همه «سوز و گداز» عاشقانه قلب رنجوری است که همواره برای سرزمینش تپیده. آنگاه که خسته و نومید از شب‌های ملال‌آور بی‌فریاد، ققنوس‌وار آوارة جهان می‌شد و همچنان به یاد وطن می‌خواند و از «آشیانش در کنار لاله و گل» یاد می‌کرد و از خدا می‌خواست «سفر را بر او آسان کند» تا که باردیگر روی دلبر را بازبیند. به راستی «آن کیست در جهان که بگیرد مکان دوست».ما جز او که را داشتیم که در نوای خود چنان قصه عشق و دلدادگی‌مان را ترکیب کند که در خلوت غمگنانه خود «دزدیده در شمایل خوب» یار بنگریم و از روزن صدای او در «آسمان پر ستارة عشق» به پرواز آییم و روحمان در طنطنة آوازش چنان مست گردد که از چنبر غم بیرون جهد.؟ ما «مفلسانی که هوای می‌مطرب» داشتیم و می‌خواستیم چنان بنماییم که بودیم و نمی‌توانستیم. جز او که را داشتیم که تازیانة آوازش را بر سر زاهد ظاهرپرست فرود آرد که «بنده پیر خراباتم که لطفش دائم است/ ورنه لطف شیخ و زاهد گاه هست و گاه نیست». او بود، تنها او بود که صدای خاموش قلب ما را شنید؛ آنگاه که «کهین کلاه کمین» را زی آسمان افکند و با تمام حنجره‌اش شور خشمی تاریخی را این گونه برآسمان افکند که «این چه استغنا است یارب وین چه قادر حکمت است/ کاینهمه زخم نهان هست و مجال آه نیست» ‌ و ما چگونه جانمان آرام نمی‌شد وقتی که آنچه را نمی‌توانستیم گفت او به فریاد می‌خواند؟ و مگر جز عشق پناه دیگریمان بود آنگاه که جهان تاریک و پر دود دل می‌نمود و «غوغای عشقبازان» را «حمل مجاز» می‌کردند. راستی چه شبان دیجوری را از سر گذراندیم چنان که «نفس خروس بگرفت» و «همه بلبلان بمردند و نماند جز غرابی» و او همه اینها را برای ثبت در تاریخش به خون دل تحریر کرده‌ بود و ما نمی‌دانستیم.

more_vert راز جاودانگی هنرمند

ادامه مطلب

closeراز جاودانگی هنرمند

روزنامه دنیای اقتصاد در مطلبی آورد: هنرمندان معمولا در دوران زندگی خود در چند بزنگاه تاریخی و سرنوشت‌ساز آزمایش می‌شوندو آنهایی نام خود را جاودانه ساخته‌اند که این بزنگاه‌ها را با موفقیت پشت‌سر گذاشته‌اند. محمدرضا شجریان از آن دسته آدم‌هایی بود که از آزمون‌های تعیین‌کننده‌ای که در مسیرش قرار گرفت سر بلند بیرون آمد و ۸۰سال زندگی و فعالیت حرفه‌ای‌اش را به سلامت عبور داد. روزنامه دنیای اقتصاد یادداشتی را به قلم یاسین نمکچیان شاعر منتشر کرد در گزیده ای از آن آمده است: بخش وسیعی از هوادارانی که اکنون سوگوار پرواز او شده‌اند، همان‌هایی هستند که بیشتر از آنکه با آثارش ارتباط برقرار کنند با روحیه متفاوت و واکنش‌هایش مقابل مسائل اجتماعی ارتباط گرفته‌اند. البته هوشمندی شجریان محدود به این حرف‌ها نبود. پازل‌های متفاوتی را کنار هم گذاشت تا سرنوشتش به گونه دیگری رقم بخورد. خیلی زود و در دوران جوانی متوجه شد برای ماندگار شدن، فقط داشتن یک صدای خوب کافی نیست. از این رو تلاش کرد هویتی چند وجهی برای خودش تعریف کند. علاوه بر آموزش سبک‌های مختلف موسیقی سنتی، خطاطی را به‌صورت حرفه‌ای یاد گرفت و در پرورش گل و گیاه متخصص شد و برای آموختن نجاری و ساختن سازهای ابداعی در سال‌هایی که اسم و رسم و شهرت هم داشت، بارها به اصفهان سفر کرد. او از تمام امکاناتی که در اختیار داشت استفاده کرد تا هویت مستقل و چند وجهی‌اش شکل بگیرد. فرصت‌سوزی در فرهنگش جایگاهی نداشت. دقیق می‌دانست مردم به چه چیزی نیاز دارند و کدام کار را در چه زمانی باید انجام داد. نمونه‌اش باز خوانی تصنیف مشهور «مرغ سحر» بود. این اثر ساخته مرتضی نی‌داوود با شعر محمد تقی بهار اولین بار حوالی سال ۱۳۰۶ با صدای ملوک ضرابی منتشر شد. گویا پیش از آن قمرالملوک وزیری هم این اثر را روی صحنه اجرا کرده بود. پس از آن سال‌ها این تصنیف بارها توسط خوانندگان دیگری بازخوانی شد، اما از روزی که شجریان اجرایش کرد بسیار مورد توجه قرار گرفت و تقریبا تمام اجراهای قبلی را کنار زد. شجریان به تنهایی یک مجموعه بود؛ مجموعه‌ای هنری و انسانی. از شهرت و محبوبیت چیزی کم نداشت؛ اما افتاده حال بود و مدام تکرار می‌کرد کار زیادی انجام نداده است. استاد بود، اما همیشه به شاگرد بودن افتخار می‌کرد. علیرضا افتخاری اخیرا در جایی گفته استاد شجریان برای یاد گرفتن نجاری نزد جواد چایچی به اصفهان می‌آمد و گاهی برای دیدنش به آنجا می‌رفتم و استادانی مثل کسایی هم می‌آمدند. یکی از روزها بزرگان اصفهان مهمان چایچی بودند و تقاضا کردم برای خوردن ناهار نزد مهمان‌ها برویم. گفت بروید می‌آیم؛ اما نیامد. برگشتم و پرسیدم چرا نیامدید، گفت: همین جا با کارگرها گونی انداختیم و ماست و خیار خوبی خوردیم. بعدها فهمیدم آمده بود شاگردی و می‌خواست واقعا شاگردی کند.

more_vert کتاب «نَشمه»

ادامه مطلب

closeکتاب «نَشمه»

کتاب «نَشمه» اثر «جواد سحابی» محقق کرمانشاهی با موضوع فرهنگ عامه از سوی انتشارات سرانه در کرمانشاه چاپ و منتشر شد. به گزارش ایرنا؛ نوشتن در مورد فرهنگ عامه در کرمانشاه سابقه طولانی دارد و کتاب‌هایی در این زمنیه نوشته شده است؛ اما به تازگی «جواد سحابی»، آموزگار بازنشسته و محقق این دیار، پس از سال‌ها تحقیق و تفحص در این زمینه دست به چاپ و نشر ۲ عنوان کتاب زده است. یکی از این کتاب‌ها سال گذشته با نام «بلاچه» منتشر شد و کتاب دیگر اکنون با نام «نَشمه» توسط نشر سرانه به بازار کتاب عرضه شده است. این کتاب در قطع رقعی، ۱۸۱صفحه، جلد چهار رنگ شومیز براق، کاغذ کرم مرغوب، متن تک، شمارگان هزار نسخه و بهای ۴۰ هزار تومان چاپ شده است. این مجلد اشاره ای است به پیشینة فرهنگی واژه‌ها، ضرب‌المثل‌ها، باورها، چیستان، اماکن، بازی‌ها، رسم‌ها و سایر فرهنگ عامه در کرمانشاه دارد. جواد سحابی، آموزگار بازنشسته، زاده ۱۳۳۴ محله فیض‌آباد کرمانشاه است؛ وی با بیش از ۴۰ سال تحقیق، پژوهش و گردآوری در زمینه فرهنگ عامه موفق به نشر پژوهش‌های خود در ۲ مجلد کتاب به نام‌های بلاچه و نشمه شده و از سوی انتشارات سرانه روانه بازار کتاب کرده است. به علاوه، نامبرده دارای مقالات متعدد در نشریات است و در تالیف چندین کتاب تخصصی آموزشی مشارکت داشته است.

more_vert درباره آیت‌الله خلیل کمره‌ای

ادامه مطلب

closeدرباره آیت‌الله خلیل کمره‌ای

 آیت‌الله میرزا خلیل کَمَره‌ای نویسنده، محقق و فیلسوف معاصر بود که بیشتر به سبب تلاش در جهت اتحاد مذاهب اسلامی شناخته می‌شد. وی که از شاگردان آیت‌الله «عبدالکریم حائری یزدی» و همراه وفادار «امام خمینی(ره)» در جریان مبارزه علیه طاغوت به شمار می‌رفت در مسیر مبارزه با استبداد پهلوی، گام‌های موثری برداشت.

more_vert درباره محمود شجاعی

ادامه مطلب

closeدرباره محمود شجاعی

محمد تقی زاده محمود شجاعی نویسنده، نقاش و شاعری که از ۲ جهت، چهره ماندگاری در ادبیات و هنر ایران به شمار می‌رفت؛ نخست به جهت احیای «شعر دیگر» به عنوان یکی از مشتقات شعر موج نو و دوم به جهت توجه و نگاه ویژه‌ای که به عرفان اسلامی و مولانا در اوج هیپی‌گری و آنارشیست دوران خودش داشت.