مقالات علمی و پژوهشی ادبیات فارسی
مقاله پژوهشی عمربن جاحظ ادیب فیلسوف
تاریخ 13 آذر 1399 ساعت 23:21:18
کد خبر: 014949
مقاله پژوهشی عمربن جاحظ ادیب فیلسوف

مقاله پژوهشی عمربن جاحظ ادیب فیلسوف اثر محسن جهانگیری استاد دانشگاه تهران است که در مجله علمی ادب فارسی منتشر شده است

در بخش چکیده این مقاله پژوهشی آمده است :

جاحظ مانند ولتر، نویسندۀ سرشناس فرانسوی، ادیبِ فیلسوف است، یعنی بعد ادبی وی بر بعد فلسفی­اش غالب است. او مانند سایر ادیبان و نویسندگان  بزرگ جهان به همۀ علوم و معارف عصرش اعمّ از فلسفه و کلام و سیاست و اقسام و الوان آداب و ادیان و مذاهب اشراف داشته و در برخی از آنها ماهر و حاذق بوده وکتاب و رساله نوشته است.  بزرگترین امتیاز جاحظ در میان نویسندگان عهد قدیم در این است که او مانند نویسندگان معروف عهد جدید و معاصر دربارۀ واقعیّات زندگی و مسائل روز جامعه از قبیل برتری نژادی، اختلافات دینی و مذهبی و خصوصیات صنفی و حتّی اخلاق و رفتار افراد اندیشیده و به جامعۀ آرمانی و به­اصطلاح مدینۀ فاضله عنایت نکرده است. او نمی­خواسته در ذهن خود جامعه‌ای آرمانی بسازد و انسانها را به­سوی آن سوق دهد، بلکه وجهۀ همّتش تنها شناختن و شناساندن جامعۀ موجود عصرش بوده است. او در تفکّرات و تأمّلات فلسفی خود نیز مانند فیلسوفان طبیعت‌شناس یونان پیش از سقراط دربارۀ واقعیّات محسوس و ملموس اندیشیده و از تفکّر و بحث درخصوص کلیّات و انتزاعیّات ماورای حس و محسوسات خودداری کرده است. جاحظ نویسنده و فیلسوفی شاد و خندان بوده، به تمام شئون حیات عشق می‌ورزیده و مانند ولتر هم خود می‌خندیده و هم دیگران را می‌خندانده است.