یک داستان کلاسیک خالص! کتاب انسان در جستجوی معنا روایتی سخت اما تأثیرگذار از تلاش ویکتور فرانکل برای حفظ امید در اردوگاه‌های کار اجباری نازی‌ها است. این اثر جذاب پس از گذشت سال‌ها همچنان پرطرفدار است و در زمره‌ی درخشان‌ترین و بهترین کتاب‌های آمریکایی قرار دارد.

معرفی کتاب انسان در جستجوی معنا:

در این کتاب ویکتور فرانکل (Viktor Frankl) که به مدت سه سال، به خاطر یهودی بودن در اردوگاه‌های کار اجباری آلمان نازی، اسیر و زندانی بود، به بررسی اهمیت جستجوی معنای زندگی در شرایط گوناگون می‌پردازد. او در کسوت یک روانشناس، ضرورت معنای زندگی را در حساس‌ترین و سخت‌ترین شرایط بررسی می‌کند. از طرف دیگر، خاطرات خود و سایر قربانیان را در اردوگاه‌های کار روایت می‌کند که منجر به تحولی عظیم در علم روانشناسی می‌شود و امروزه از نظریه‌های فرانکل به عنوان لوگوتراپی یا معنادرمانی یاد می‌کنند.

کتاب انسان در جستجوی معنا (Man's search for meaning) به مسئله‌ی تلاش انسان برای بقا می‌پردازد؛ فرانکل درخصوص منبع نیرویی که او را زنده نگه داشت توضیح می‌دهد. او این تجربیات را پس از پایان جنگ و رهایی از اردوگاه‌های کار اجباری نوشت و نتیجه‌ی آن شاهکاری فراموش‌نشدنی شد.

این کتاب قصد آن را ندارد که گزارشی از اتفاقات و رویدادها باشد، بلکه ارائه‌دهنده‌ی تجاربی شخصی است که میلیون‌ها زندانی بارها و بارها آن را لمس کرده‌اند، داستانی از دل اردوگاه کار اجباری که به‌وسیله‌ی یکی از بازمانده‌ها نقل می‌شود. این روایت با اتفاقات وحشتناکی که گاهی به اندازه‌ی کافی توضیح داده می‌شوند کاری ندارد؛ اتفاقاتی که حتی تصور آن‌ها برای ذهن غیرممکن است؛ بلکه فقط به چند نمونه از شکنجه‌های کوچک آن اشاره می‌کند.

کتاب انسان در جستجوی معنا زندگی‌نامه‌ی کوتاهی است که درس‌های بسیار مهمی برای شما به همراه دارد؛ با کمک ویکتور می‌آموزید که انسان در هر شرایطی باید چه واکنشی از خود نشان دهد. فرانکل بر این باور است که زندگی در رنج بردن معنا می‌یابد و مهم این است که شما در برابر مشکلات و رنج‌ها چه واکنشی نشان می‌دهید و زنده می‌مانید.

در آخرین اردوگاهی که فرانکل اسیر بود از هر 28 نفر یک نفر زنده می‌ماند و دیگران یا خودکشی می‌کردند و یا این‌که کشته می‌شدند. وی پس از بررسی‌های بسیار به این حقیقت رسید که بازماندگان قوی‌ترین، سالم‌ترین، باهوش‌ترین و … نبوده‌اند، بلکه آن‌ها کسانی بوده‌اند که برای زندگی خود معنایی داشته‌اند و به امید دستیابی بدان معنی تا پایان جنگ زنده ماندند. این معنا و هدف ممکن است یافتن اعضای خانواده، بازسازی کشور و یا هر چیز دیگری باشد.

مطالعه‌ی کتاب انسان در جستجوی معنا به چه کسانی توصیه می‌شود؟

اگر به خواندن زندگی‌نامه علاقه دارید، مطمئن باشید که از مطالعه‌ی این کتاب پشیمان نمی‌شوید. به عبارت دیگر، روایتی که فرانکل با تلفیق احساسات و شرایط گوناگون ارائه می‌دهد بسیار جذاب و قابل توجه است و شما را تا پایان با خود همراه می‌کند.

ویکتور فرانکل را بیشتر بشناسیم:

او با نام کامل ویکتور امیل فرانکل (Viktor Emil Frankl) در سال 1905 در کشور اتریش به دنیا آمد. فرانکل امروزه به عنوان فیلسوف، عصب‌شناس، و استاد روانپزشکی در دانشگاه پزشکی وین شناخته می‌شود. او بنیان‌گذار سومین مکتب وینی (پس از روانکاوی فروید و روانشناسی آدلر) در روان‌درمانی است. مجله‌ی روانپزشکی آمریکا مکتب او را «شاید مهم‌ترین تفکر از زمان فروید و آدلر» می‌نامد.

این نویسنده‌ی مشهور دکترای فلسفه و پزشکی‌اش را از دانشگاه وین دریافت کرد. در دوران جنگ جهانی دوم او زندگی خود را به مدت سه سال در اردوگاه‌های آشویتس، داخاو و چند اردوگاه دیگر به اسارت گذرانده بود.

اولین اثر او در سال 1924 در مجله‌ی بین‌المللی روانکاوی چاپ شد. از آن زمان حدود سی کتاب دیگر چاپ کرده که به بیست‌وسه زبان دنیا ازجمله چینی و ژاپنی ترجمه شده‌اند. او همچنین استاد مدعو در دانشگاه‌های هاروارد، سن دیگو و دالاس است. فرانکل از بیست‌وهفت دانشگاه معتبر دنیا مدرک دکتری افتخاری دریافت کرده و از طرف جامعه‌ی روانپزشکی آمریکا مفتخر به دریافت جایزه‌ی اسکار شده است و همچنان به‌عنوان سخنران در دانشگاه‌های سراسر دنیا دعوت می‌شود.

نکوداشت‌های کتاب انسان در جستجوی معنا:

- نکوداشت امید در مواجهه با فقدانی غیرقابل تصور. (Barnes & Noble)
- یکی از تأثیرگذارترین کتاب ها در آمریکا. (Library of Congress)
- اثری جاودان. (New York Times)

جملات برگزیده کتاب انسان در جستجوی معنا:

- من خدا را در سلول تنگ و تاریکم صدا می‌زدم و او در آزادی جوابم را داد.
- انسان می‌تواند در ذهن مستقل خودش ردپایی از آزادی روحی حتی در شرایط روانی و فیزیکی سخت بیابد.
- جست‌وجوی انسان برای یافتن معنا، نیرویی بنیادی در زندگی اوست، نه توجیهی ثانویه از تمایلات غریزی او.
- مطمئن باشید تلاش انسان برای یافتن معنا همیشه متعادل‌کننده‌ی زندگی نیست و گاهی هم ممکن است تنش‌زا باشد.
- روزی برای هر زندانی فرامی‌رسد که به گذشته و تجربه‌های اردوگاهش می‌نگرد و باور نخواهد کرد آن رنج و عذاب را چگونه متحمل شده است.

در بخشی از کتاب انسان در جستجوی معنا می‌خوانیم:

خلأ وجودی یک پدیده‌ی گسترده در قرن بیستم است. این خلأ کاملاً مشهود است و ممکن است به‌خاطر دو عاملی باشد که بشر در راه رسیدن به انسانیت با آن‌ها برخورد کرده است. در ابتدای تاریخ بشریت، انسان بعضی از غرایز حیوانی‌اش که راهنمای او و ضامن بقایش بوده را کنار گذاشته است و کم‌کم این غرایز همانند بهشت برای همیشه از او صلب شد و انسان مجبور به انتخاب‌کردن شد. علاوه‌بر این، بشر در پیشرفت‌های اخیر خودش از فقدان دیگری هم رنج می‌برد. به این معنی که دیگر سنت‌ها و آداب و رسوم رفتار او را کنترل نمی‌کنند. هیچ غریزه‌ای به او نمی‌گوید که چه کند و هیچ سنتی او را مجبور به انجام‌دادن کاری نمی‌کند. حتی گاهی خود او هم نمی‌داند به چه کاری تمایل دارد. در عوض او به پیروی از اعمال دیگران (همرنگ جماعت شدن) تمایل پیدا می‌کند یا ناخودآگاه کاری را می‌کند که دیگران از او می‌خواهند، که این خود نوعی دیکتاتوری است.

یک مطالعه‌ی آماری اخیراً نشان داد که در میان دانش‌آموزان اروپایی‌ام، 25درصد آن‌ها کم‌وبیش از خلأ وجودی رنج می‌برند و در میان دانش‌آموزان آمریکایی این رقم 60درصد بود.

خلأ درونی معمولاً خود را به‌صورت کسالت و خستگی نشان می‌دهد. حالا این سخن شوپنهاور را بهتر درک می‌کنیم که می‌گوید: «ظاهراً بشر محکوم ابدی کشمکش میان دو قطب متضاد پریشانی و اضطراب از یک‌سو و اندوه و ملال از سوی دیگر است.» درواقع ملالت و بی‌حوصلگی مشکلات بیشتری را نسبت به اضطراب به‌وجود می‌آورد و مردم را بیشتر وادار می‌کند تا به روانپزشک مراجعه کنند. این‌گونه مشکلات به‌صورت جدی در حال افزایش هستند، چراکه ماشینی‌شدن زندگی انسان‌ها اوقات بیکاری بیشتری را به دنبال داشته و مردم نمی‌دانند با وقت اضافی‌شان چه کنند.

فهرست مطالب
مقدمه
پیشگفتاری برای نسخه‌ی ویرایشی سال 1992
بخش اول: تجاربی از اردوگاه کار اجباری
بخش دوم: لوگوتراپی در مخلص کلام
معناجویی
ناکامی وجود
اختلالات نئوژنیک
پویایی اندیشه
خلأ وجودی
معنای زندگی
گوهر وجود
معنای عشق
معنای رنج
مشکلات فرابالینی
لوگودراما
معانی عالی
گذران زندگی
لوگوتراپی به‌عنوان یک روش
اختلالات جمعی
انتقاد از جبرگرایی
ایمان روانپزشکی
روانپزشکی انسانی‌شده
درباره‌ی نویسنده