این اثر که حاصل مطالعات، تجربیات، راهنمایی‌ها، مشاوره‌ها و داوری‌های پایان‌نامه‌های تحصیلی دانشجویان توسط نگارنده بوده است، تلاشی است تا معیارهای علمی و پژوهشی ونیز نگارشی پایان‌نامه‌های تحصیلی را به سبک وسیاقی کاربردی و به دور از اصطلاحات خاص، مغلق و بدون پرداختن به مباحث پژوهش و آماری محض (که ممکن است باعث خستگی خواننده شود) را ارائه کند. تنها در برخی فصول، آن هم به ضرورت، قسمتی با عنوان «برای مطالعه بیشتر» در انتهای برخی فصول گنجانده شده تا ضمن آن که تداخلی با گام‌های اصلی پژوهش پایان‌نامه بوجود نیاید، برای دانشجویانی که می‌خواهند درباره مباحث مربوطه، آگاهی بیشتری داشته باشند، مفید و قابل استفاده باشد و آنان را درانجام پژوهش، راهنمایی نماید.

هدف کتاب آن است که دانشجو (که در تمام کتاب با عنوان پژوهش‌گر آمده است) با مراحلِ گوناگون پژوهش ازمرحله انتخاب موضوع، فرایند انجام واجرا و نیز نگارش آن آگاه شده تا بتواند پژوهش را از ابتدا تا انتها مدیریت نماید. مباحث کتاب در راستای تدوین اصول نگارش پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی، سه مرحله کلی را در بر می‌گیرد:

مرحله اول: درک ماهیّت پژوهش و پایان‌نامه، اقدامات اجرایی شامل انتخاب استاد راهنما، جست وجوی اطّلاعات، انتخاب موضوع مناسب و فرایند آماده سازی و تدوین طرح نهایی پیشنهادی پژوهش (پروپوزال) است.

مرحله دوم: فرایند اجرا وتدوین پایان‌نامه از تصویب طرح پژوهش در گروه یا واحد تحصیلات تکمیلی دانشگاه یا مؤسسه آموزشی بر اساس فصول پنج گانه پیشنهادی.

مرحله سوم: مرحله پایانی، مرحله نگارش و ارائه گزارش پایان‌نامه به استاد راهنما و نیز گروه آموزشی مربوطه، ونیز استخراج مقاله پژوهشی از پایان‌نامه و برگزاری جلسه دفاع است.

بر اساس این مراحل، مباحث این کتاب مجموعاً در سه بخش و ده فصل تنظیم شده است. با توجّه به اینکه فصل‌های کتاب با فصل‌های پایان‌نامه پیشنهادی در این کتاب، هماهنگی گردد، فصول حالت توالی (از فصل اول تا دهم) ندارد بلکه در هر بخش کتاب، بنا به اقتضاء، فصول جداگانه شماره‌گذاری شده است. بخش اول، سه فصل، بخش دوم پنج و بخش سوم دارای دو فصل است.

فهرست مطالب
بخش 1) درآمدی بر مباحث کلی پژوهش و پایان‌نامه
فصل 1) ماهیّت پژوهش و پایان‌نامه
2. انواع پژوهش
3. پایان‌نامه (تعریف، ویژگیها و اهمّیّت آن دردوره‌های مختلف آموزشی)
4. نقش آفرینان پایان نامه
5. اهداف پایان‌نامه
6. قسمتهای پایان‌نامه (دریک نگاه)
فصل 2) انتخاب موضوع پژوهش
فصل 3) نگارش علمی پژوهش
بخش 2) ساختار پایان‌نامه
(فصول پایان‌نامه)
فصل 1) طرح پژوهش
1. بیان مسئله
2. اهمّیّت و ضرورت پژوهش(کاربردها و جنبه‌های نوآورانه آن)
3 .اهداف پژوهش
4 . سؤالها یا فرضیه های پژوهش
5 . متغیر یا متغیرهای پژوهش و تعاریف آن (نظری و عملیاتی)
6. روش پژوهش
7. جامعه آماری و نمونه پژوهش
8. ابزار جمع‌آوری اطّلاعات، روایی (اعتبار) و پایایی (قابلیّت اعتماد) آن
9. شیوه تحلیل آماری داده‌های پژوهش
10. قلمرو (مکانی و زمانی) پژوهش
11. واژه‌های خاص و اصطلاحات پژوهش
فصل 2) مبانی نظری و پیشینه ی پژوهش
فصل 3) روش‌شناسی پژوهش
1. روش و نوع پژوهش
2. جامعه، نمونه و روش انتخاب نمونه آماری پژوهش
3. شیوه و ابزار گرد آوری اطّلاعات پژوهش، تأمین روایی (اعتبار) و پایایی (اعتماد) آن
4.مراحل انجام ویا اجرای پژوهش
5. روشهای تجزیه وتحلیل آماری پژوهش