کتاب کلید SPSS به قلم حسین مرادی داویجانی و امیر هژبری، این نرم‌افزار را قدم به قدم مورد بررسی قرار داده و تمامی داده‌ها در پروژه‌های موجود را با استفاده از SPSS تحلیل می‌کند.

علم آمار، وظیفه‌ی جمع‌آوری اطلاعات اولیه، مرتب کردن، خلاصه‌سازی، نمایش آن‌ها و در نهایت تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده و استخراج نتایج را بر عهده دارد. اطلاعات اولیه معمولا به شکل مجموعه‌ی داده‌های عددی مربوط به یک موضوع (مانند جمعیت، میزان تجارت داخلی یا خارجی، دما یا بارش ماهیانه و غیره) می‌باشد. این علم برای طیف وسیعی از علوم دانشگاهی از فیزیک و علوم اجتماعی گرفته تا انسان‌شناسی و همچنین تجارت، حکومت‌داری و صنعت کاربرد دارد.

امروزه در انجام تحقیقات، در کنار روش‌های مختلف تحقیق، نمونه‌گیری و سرشماری و... بحث بررسی و توصیف داده‌های جمع‌آوری شده به نحوی مطلوب، سریع و مطمئن مطرح است. در همین راستا نرم‌افزارهای آماری مختلفی برای حل مشکل تحلیل داده‌ها که به صورت دستی بسیار وقت گیر، پرهزینه و حتی پر از اشتباه و خطاست طراحی شده‌اند.

در این بین، نرم‌افزار SPSS یکی از پرکاربردترین نرم‌افزارهای آماری است که امروزه در سطح دانشگاه‌ها و مراکز علمی و تحقیقاتی استفاده می‌شود و کاربرد زیادی در بین دانشجویان و محققان پیدا کرده است. این نرم‌افزار از جمله نرم‌افزارهایی‌ست که برای تحلیل‌های آماری در علوم اجتماعی، به صورت بسیار گسترده‌ای استفاده می‌شود. این نرم‌افزار توسط پژوهشگران بازار داد و ستد، پژوهشگران سلامتی، شرکت‌های نقشه‌برداری، پژوهشگران آموزشی، سازمان‌های بازاریابی و به کار می‌رود.

کلمه‌ی "SPSS" مخفف "Statistical Package for the Social Sciences" می‌باشد که به معنای بسته‌ی آماری برای علوم اجتماعی است. این نرم‌افزار، یکی از قدیمی‌ترین برنامه‌ها برای تحلیل‌های آماری و مدیریت داده‌هاست که به جرأت می‌توان گفت می‌تواند هر نوع فایلی را که حاوی داده‌های آماری باشد، مورد پردازش قرار داده و با استفاده از همین داده‌ها، انواع جداول و نمودارها را در اشکال مختلف و با طرح‌های متفاوت و قابل ویرایش، در قالب یک گزارش تهیه و تنظیم کند. افزون بر تحلیل‌های آماری، مدیریت داده‌ها و مستندسازی داده‌ها نیز از ویژگی‌های نرم‌افزار هستند.

لازم به ذکر است که در بسیاری از موارد "SPSS" را می‌توان با "Excell" مقایسه کرد. با این حال این نرم‌افزار در خیلی از موارد قابلیت‌های بسیار بیشتری را در اختیار کاربر قرار می‌دهد که کار با آن را در عین حرفه‌ای بودن، راحت‌تر می‌کند.

کتاب حاضر، نه تنها برای دانشجویان و دانش آموختگان علوم ریاضی و آمار، بلکه برای دانشجویان سایر رشته‌ها از جمله علوم تجربی و علوم انسانی، خصوصا علوم تربیتی و اجتماعی، که اغلب برای آماده کردن پایان‌نامه‌های خود ملزم به انجام نظرسنجی و نمونه گیری و در نتیجه کار با داده‌ها، رسم نمودار و... می‌باشند، بسیار مفید است. لذا در این کتاب سعی شده است تا هر فرد با کمترین اطلاعاتی از دانش آمار، قادر به یادگیری این نرم‌افزار و استفاده از آن باشد.

نویسندگان این کتاب در تلاش هستند تا پروژه‌های مورد بررسی، دربرگیرنده‌ی عمومی‌ترین و پرکاربردترین ابزارهای نرم‌افزار باشد. در تحلیل داده‌ها با استفاده از "SPSS"، سه مرحله‌ی اساسی وجود دارد. نخست باید داده‌های خام را وارد کنید و آن‌ها را در یک فایل ذخیره نمایید؛ دوم باید تحلیل مورد نیاز را برگزینید و آن را مشخص کنید؛ سوم خروجی را وارسی کنید.

آنچه در کتاب کلید spss می‌آموزید:

- آشنایی با محیط SPSS
- مدیریت آسان داده‌ها و فایل‌ها
- ترسیم انواع نمودارها و جداول با ظاهر دلخواه
- نجام انواع تحلیل‌ها و محاسبات آماری ساده و پیچیده
- استخراج نتایج به دست آمده به منظور استفاده‌های آتی
- محاسبه‌ی میانگین، واریانس و انواع توصیف کننده‌های آماری دیگر

فهرست مطالب
پیشگفتار
فصل اول: ورود داده‌ها
بررسی اجمالی محیط نمایش "SPSS"
ورود دستی داده‌ها
ورود اولین دسته‌ی نمرات دانشجویان از یک فایل متنی
ورود دومین دسته‌ی نمرات دانشجویان از یک فایل متنی
ورود اطلاعات شخصی همه‌ی دانشجویان از یک فایل متنی
فصل دوم: تنظیم مشخصات داده‌ها
تنظیم مشخصات متغیرهای فایل نمرات دسته‌ی اول دانشجویان
تنظیم نام متغیرها (Name)
تنظیم نوع متغیرها (Type)
تنظیم طول متغیرها (Width)
تنظیم دقت مقادیر متغیرها (Decimal Places)
تعریف برچسب (نام جایگزین برای متغیرها (Labels)
تعریف ارزش (مقدار) برای متغیرها (Values)
تعیین داده‌های نامعلوم در متغیرها (Missing)
تنظیم چیده مان داده‌های هر متغیر (Align)
تعیین مقیاس (ملاک سنجش متغیرها (Measure)
تنظیم مشخصات متغیرهای فایل نمرات دسته‌ی دوم دانشجویان
تنظیم مشخصات متغیرهای فایل اطلاعات شخصی دانشجویان
تحلیل‌های اولیه بر روی داده‌ها
مرتب کردن داده‌ها
مرتب کردن متغیرها
اضافه کردن داده‌ها از یک فایل به فایل دیگر
افزودن متغیر از یک فایل به فایل دیگر
مشخص سازی داده‌های تکراری
تعریف تاریخ یا شمارنده برای داده‌ها
تعریف متغیر جدید با استفاده از سایر متغیرها
فصل سوم: رسم نمودار به منظور مشاهده‌ی نتایج
رسم نمودار (شیوهی اول)
رسم نمودار (شیوهی دوم)
رسم نمودار با استفاده از قالب‌های نمودار آماده
فصل چهارم: استخراج اطلاعات دیگر از پنجره‌ی خروجی
ویرایش نمودارها در پنجره‌ی خروجی
ویرایش جداول در پنجره‌ی خروجی
رسم نمودار با استفاده از مقادیر جدول (Create Graph)
تغییر شکل اجزای جدول (Table Properties)
تغییر شکل خانه‌های جدول (Cell Properties)
جدول‌های از پیش آماده (TableLoks)
تغییر پاورقی‌های جدول (Insert / Delete / Hide Footnotes)
مدیریت ستون‌ها و ردیف‌های جدول (Pivoting Trays)
ذخیره‌ی جداول و نمودارها در فرمت‌های مختلف