کتاب تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کیفیت زندگی کاری تألیف کریستین کرونکا و پیتر هوناکر، در قالب مجموعه‌ای از مقالات به بررسی آثار تکنولوژی بر مشاغل گوناگون می‌پردازد.

بدون شک در دهه‌های اخیر، پیشرفت‌ها و تغییرات حاصل شده در زمینه‌ی فناوری اطلاعات و ارتباطات (آی سی تی یا به اختصار فاوا) تأثیرات عمده‌ای بر همه‌ی طبقات و اقشار جامعه داشته است و همچنان نیز دارد. در کتاب تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کیفیت زندگی کاری (The Impact of ICT on Quality of Working Life)، تمرکز اصلی بر تأثیرات فاوا در کار و به گونه‌ای جزئی‌تر در کیفیت زندگی کاری است.

تأثیرات فاوا بر زندگی کاری غیر قابل‌ انکار است: در اثر آن بسیاری از فرصت‌های کاری از بین رفته‌اند (برای نمونه افراد گوینده در بانک، یا مسئولان ماشین تندنویسی که اکنون سیستم‌های رایانه‌ای جایگزین آنان شده است) و با بسیاری از فرصت‌های شغلی دیگر جایگزین شده‌اند. (مثل مدیر پایگاه‌های داده‌، متخصص اطلاعات مربوط به فناوری، طراح وب و غیره) جدا از همه‌ی آن فرصت‌های شغلی که از بین رفته‌اند، تقریباً همه‌ی فرصت‌های شغلی باقی‌ مانده نیز به گونه‌ی شگفت‌آوری تغییر یافته‌اند (بر اساس فناوری روز تکامل یافته‌اند).

حتی در شغل‌های از رده افتاده همچون صنعت کشاورزی و صنعت سازه نیز فاوا تأثیر چشمگیری داشته است. به وسیله‌ی فاوا دسترسی و تبادل اطلاعات و داده‌ها با سرعتی چندین برابر بیش از گذشته انجام می‌پذیرد و به همین دلیل همه‌ی شغل‌ها تغییر شگفت‌آوری را به خود دیده‌اند.

در بیست سال گذشته، اگر ما به اطلاعات خاصی از سوی همکاران یا آشنایان، مثل نسخه‌ای از مقاله‌ای که اخیراً در نشریه‌ای انتشار یافته بود، نیازمند می‌شدیم، باید نامه‌ای برای آن همکار پست می‌کردیم که برای تحویل آن به مقصد باید حداقل دو روز وقت صرف می‌شد و سپس پاسخ آن نامه نیز همان مقدار زمان مصرف می‌کرد تا به دست ما برسد؛ اما امروزه تبادل اطلاعات در یک چشم به هم زدن انجام می‌پذیرد.

به جای صرف وقت برای یافتن یک کتاب یا مقاله به صورت سنتی در میان قفسه‌های کتاب در کتابخانه، ما امروزه کتاب را در موتورهای جستجویی همچون گوگل می‌جوییم و نتایج آن هم در کسری از ثانیه به دست ما می‌رسد. کریستین کرونکا (Christian Korunka) و پیتر هوناکر (Peter Hoonakker) در این کتاب به سؤالاتی بزرگ پاسخ می‌دهند، از جمله اینکه آیا دسترسی سریع به اطلاعات، ما را خشنودتر از گذشته می‌سازد؟ آیا این ویژگی‌ها، کیفیت زندگی کاری ما را نیز بهتر می‌کند؟

فناوری اطلاعات می‌تواند نتایج مثبت و منفی زیادی برای کاربران داشته باشد. فناوری تنها یکی از عناصر مجموعه‌ی کاری است. برای ایجاد تعادل در فناوری اطلاعات، عناصر دیگر مجموعه و تعامل میان فناوری و مجموعه نیز باید در نظر گرفته شوند. فرصت‌های زیادی برای جامعه، شرکت‌ها و افراد وجود دارد که در آن‌ها می‌توان از فناوری اطلاعات سود برده و از افزایش تغییرات در فناوری جلوگیری شود.

در بخشی از کتاب تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کیفیت زندگی کاری می‌خوانیم:

یکی از دلایلی که هرچه بیشتر سازمان‌های مختلف شیوه‌های نوین کاری را به کار می‌گیرند، این است که این شیوه‌ها می‌توانند یکپارچه‌سازی وظایفی را که افراد در زندگی کاری و شخصی دارند تسهیل بخشند. (رایان و کوسک 2008) ایده‌ی کلی درباره‌ی اینکه چگونه شیوه‌های نوین کاری به تعادل میان کار و زندگی کمک می‌کند، این است که اول از همه، این شیوه‌ها به کارمندان این امکان را می‌دهد که زمان‌بندی روزهای کاری‌شان را خود در اختیار داشته باشند. چنین برنامه‌ی زمانی انعطاف‌پذیری به کارمندان این اجازه را می‌دهد که از زمان خود به طور مفیدتر استفاده کنند و فعالیت‌های زیادی را در جدول زمانی خود جای دهند، فعالیت‌هایی که فرد کارمند برای خود مناسب می‌بیند. (پاراسورامان و گرین هاوس 2002)

در ضمن، اینکه کارمندان قادرند موقعیت مکانی شغل خود را انتخاب کنند، (مثلاً کار کردن در منزل) این امکان را به آنان می‌دهد که زمان‌بندی کاری خود را به‌گونه‌ای بهینه تنظیم کنند تا تداخل میان کار و خانواده به حداقل خود برسد. (گاجندران و هریسون 2007) علاوه بر این‌ها، دورکاری عملاً به صرفه‌جویی در وقت کارمندان کمک می‌کند؛ زیرا زمان رفت‌وآمد را که نه می‌توان برای کار و نه برای فعالیت‌های خانگی استفاده کرد حذف می‌کند. (هیل و دیگران 2003) در پایان، ابزارهای ارتباطی الکترونیکی به کارمندان این امکان را می‌دهد که زمانی که در منزل در حال کار هستند و یا هنگامی‌که در بازه‌ی زمانی متفاوتی نسبت به همکاران و مشتریان کار می‌کنند، با فرایند کاری در تماس باشند. (بروملهویس و دیگران 2012)

فهرست مطالب
فصل اول: مقدمه
فصل دوم: فناوری اطلاعات و ارتباطات و کیفیت زندگی کاری: پیش زمینه‌ها، حقایق، نمودار
فصل سوم: تغییر شرایط کاری در آغاز قرن بیست و یکم: حقیقت‌هایی بر اساس مجموعه داده‌های بین‌المللی
فصل چهارم: تعادل از زندگی کاری تا عمر کاری؟شتاب، بیگانگی و تخصیص در محل کار
فصل پنجم: فشار زمانی و کاری در جهان کاری امروز
فصل ششم: دلهره‌ی فناوری: وجه تاریک فناوری
فصل هفتم: بازبینی مفهوم تعادل: یافتن تعادل برای کاهش استرس در دنیای پرجنب و جوش فناوری اطلاعات
فصل هشتم: شیوه‌های نوین کاری: تأثیرات آن بر شرایط کاری، تعادل میان کار و خانواده و رفاه
فصل نهم: مقوله‌ی اعتماد در سیستم‌های کاری پیچیده: تمرکزی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات
فصل دهم: کهولت، تغییرات و کیفیت زندگی کاری
فصل یازدهم: مزایا و معایب شتاب فاوا برای جمعیت‌های آسیب‌پذیر
فصل دوازدهم: فرای جریان بهینه: وقفه، انفصال، نیک‌بختی و عملکرد
فصل سیزدهم: آینده‌ی فاوا و کیفیت زندگی کاری: چالش‌ها، فواید و خطرات