صرف نظر از تاریخچه یلدا و ریشه‌یابی معنا و مفهوم واژه آن اگر به فلسفه پیدایش این آیین باستانی عنایت داشته باشیم در خواهیم یافت که در گذشته‌های بسیار دور که از یک سو زمستان‌ها بسیار سرد و طوفانی بود و از سوی دیگر مردم از امکانات و تجهیزات لازم گرمایشی برخوردار نبودند.

روزنامه آفتاب یزد یادداشتی به قلم جعفر بای منتشر کرد که در ادامه می خوانیم: سرما امان مردم را می‌برید و آمدن زمستان برای بسیاری از مردم نه تنها خبر خوشی نبود بلکه به شدت اضطراب‌آور و دهشتناک بود. عموم مردم جامعه نگران چگونه سپری کردن زمستان بودند چون طی هر زمستانی تعداد کثیری از سوز سرما تلف می‌شدند. به همین دلیل مردم در آستانه ورود به زمستان آیین‌ها و رسوم متعددی داشتند که بتوانند با اجرای آن‌ها دغدغه عمومی زمستان را کاسته و با حمایت از یکدیگر در سختی‌های زمستان‌های سرد یار و یاور هم شوند.
در این گونه از آداب و رسوم دعا کردن در حق یکدیگر و از ایزد یکتا کمک خواستن برای سهولت در سپری کردن زمستان امر متداولی بوده است. خبر نداشتن از آینده در زمستان سخت و بی‌رحم باعث گرایش شدید آن‌ها به فال گرفتن بزرگترها و پیش‌بینی آینده آنان بخش لازم و ضروری همه آداب این گونه مراسمات بوده است. فلسفه اصلی برگزاری آیین شب یلدا گردهمایی خانوادگی و خویشاوندی برای هم پیمانی برای پشتیبانی از یکدیگر در مقابل بلایا و گرفتاری‌های زمستان پیش رو بوده است. بنیان و ریشه رسوم یلدایی حفظ سلامتی و مددخواهی از خدای منان در حق یکدیگر برای سالم ماندن بود.
برگزاری هر یک از اینگونه مراسمات دارای کارایی‌های خاصی برای مجریان می‌باشد که باعث بقا و استمرار طولانی آن‌ها در طول تاریخ شده است ولی در گذر زمان به علت تغییرات همه جانبه‌ای که در سبک زندگی بشر اتفاق می‌افتد این گونه آداب و رسوم دستخوش تغییرات شگرفی می‌شوند و تا زمانی که برای زندگی بشر کارکرد دارند باقی می‌مانند در غیر این صورت انسان‌هایی که در جهان دم به دم در تغییر زندگی می‌کنند اقدام به اضافه یا کم کردن بخش‌هایی از این گونه مراسمات می‌کنند.

اینک که جهانیان در شرایط حمله ویروس کرونا قرار گرفته‌اند ما نیز در انجام این آیین تاریخی باید با توجه به فلسفه‌اش که منادی سلامتی و تندرستی جامعه بشری می‌باشد با تغییراتی ضمن انجام آن به کمک ابزارهای مدرن در حوزه ارتباطات به شیوه‌ای نوین آن را برگزار نماییم، با برقراری ارتباط تصویری به جای حضور فیزیکی بزرگان خاندان را به صورت مجازی از طریق آوردن تصویرشان کنار سفره یلدایمان دعوت نموده و از سرمایه وجودشان بهره مند گردیم و از آن‌ها بخواهیم اگر در سال‌های گذشته در کنار سفره شاهنامه خوانی و حافظ خوانی کرده‌اند اینک به صورت مجازی دست به همان اقدامات بزنند. با این تغییر در شیوه اجرا در واقع فلسفه این آیین سنتی که حفظ سلامتی می‌باشد نیز مورد توجه قرار گرفته است چون با رعایت اصول دقیق بهداشتی برای حفظ سلامتی خود و خانواده و جامعه کوشیده‌ایم.