حضرت زینب(س) یکی از با صلابت‌ترین و تاثیرگذارترین زنان تاریخ اسلام به شمار می‌رود که با حضور در نهضت کربلا، مسوولیت بزرگی را برعهده گرفت و بعد از وقایع دردناک عاشورا و از دست دادن عزیزانش توانست مدیریت بازماندگان را با قدرت در آن شرایط بحرانی بر عهده بگیرد. چراکه او از کودکی آموخته بود که چگونه با سختی‌ها و دشواری‌ها مقابله کند و در برابر جباران و ستمگران سر فرود نیاورد. از خودگذشتگی و فداکاری آن حضرت با گذشت زمان از یادها نخواهد رفت و در حافظه شیعیان تا ابد جاودان و آموزنده خواهد بود. آن حضرت توانست الگوی خوبی برای تمام آزادگان و حق‌طلبان عالم باشد.

پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا، همزمان با سالروز رحلت حضرت زینب(س) به گفت وگو با «مرضیه محمدزاده» نویسنده و پژوهشگر تاریخ اسلام پرداخت که در ادامه متن آن آمده است:

 آزادگی حق طلبی در حال اسارت

نخستین دلیل الگو قرار گرفته شدن حضرت زینب (س) علم و دانش فراوان ایشان بود. ایشان کسب علم و معرفت را جدی گرفت. زنان اگر می خواهند از ایشان پیروی کنند باید کسب علم و معرفت را جدی بگیرند و نباید فقط دنباله‌رو اندیشه و آرای دیگران باشند، بلکه باید خودشان نهضت آفرین و صاحب مرام و صاحب نهضت باشند. حضرت زینب (س) می خواست با روشنگری و سخنانش، نهضت امام حسین (ع) را به پیروزی برساند و در این مسیر همه به ایشان اقتدا کردند که می توان اسیر بود اما در عین حال آزاده بود، می توان در لباس اسارت زیر بار ظلم و زور نرفت، می توان روبه روی حاکمان ظالم و جائر ایستاد و از عدالت و آزادگی دفاع کرد.

وقتی جهاد را تقسیم می کنند، بالاترین جهاد کلام حقی است که در برابر سلطان ظالم و جائر بیان می‌شود و حضرت زینب اینگونه بود، بدون ترس و دلهره وقتی در مجلس عبیدالله قرار گرفت، یزید و عبیدالله را محکوم کرد یا اینکه وقتی وارد کوفه شد، تنها علیه حاکمان و قاتلان اصلی برادرش سخنرانی نکرد، بلکه همه مردم را خطاب قرار می دهد و آنها را به خاطر سستی در همراهی از امام حسین(ع) سرزنش می کند و آنها را قاتل برادر خود خطاب می کند و در ادامه می فرماید اگر مردم حمایت و قیام کنند، حکومت ظالم نمی تواند، پایدار بماند.

حضرت زینب (س) مکتب شناس و امام شناس بود

حضرت زینب (س) می‌تواند الگویی برای همه انسان‌ها باشد، زیرا ایشان مکتب شناس و امام شناس بود، صبر و بردباری دارد، این ویژگی با عقل و تدبیر همراه بود. وقتی اهل سنت در خصوص ویژگی ها و شجاعت ایشان کتاب می‌نویسند، می‌گویند: عجب زن عاقلی بود در واقع آنها کمال عقلش را بیان می کنند. بنابراین هم مردان و هم زنان می توانند از این ویژگی ایشان الگو بگیرند و بدانند که صبر و بردباری در کنار عقل و درایت داشتن معنا می‌دهد.

از دیگر ویژگی های حضرت زینب(س) که زن و مرد می توانند از آن الگو بگیرند، عرفان ایشان بود. در عصر عاشورا که همه یاران سیدالشهدا(ع) از میان رفتند، حضرت زینب(س) یک تنه در برابر سپاه دشمن ایستاد و از آرمان های نهضت عاشورا بدون سر خم کردن، دفاع کرد اما زمانی که یزیدیان از استراحتگاه اسیران کربلا دور شدند و کودکان به خواب رفتند، سر به خاک می گذارد و با حضرت حق راز و نیاز می کند، در این صحنه هاست که عرفان حضرت زینب را می توان تجسم کرد و از آن درس گرفت. نوع تربیت فرزندان ایشان حکایت از این مساله دارد که او هیچ وقت از خط اسلام خارج نشد و حتی یکی از آنها در کربلا به شهادت رسید.

حضرت زینب (س)؛ الگویی برای همه نسل‌ها

برخی از صفات و ویژگی‌های برجسته در وجود حضرت زینب(س) جمع بود که هیچ‌یک از زنان عصر او دارای چنین فضایلی نبودند. دوست و دشمن در اعتراف به جلالت قدر، عظمت رتبت، فصاحت بیان، کمال خرد و علو منزلت وی هم‌سخن هستند اما بهترین جلوه‌گاه برای شناخت شخصیت وجودی زینب (س)، سفر تاریخی به کربلا و مطالعه ماجرای جانگداز واقعه عاشورا و به دنبال آن ماجرای اسارت و برخورد آن حضرت با ستمگران و یاغیان روزگار بود. او عالی‌ترین نمونه از شهامت و دلیری، صبر و بردباری همراه با عقل و درایت و عزم و اراده پولادین، دانش و بینش، کفایت و خردمندی، قدرت روحی و تشخیص موقعیت و مدیریت بسیار قوی در بحران بود و هر وظیفه‌ای از وظایف گوناگون اجتماعی را که به عهده گرفت، به خوبی انجام داد. او در عصر عاشورا در قالب‌ یک‌ امام‌ تجلی‌ کرد. از آن‌ به‌ بعد او سرپرستی‌ کاروان ‌را بر عهده‌ گرفت و به حق او را شیرزن کربلا نامیدند و چون‌ بیماری‌ امام‌ سجاد(ع) همچنان‌ شدید بود، حضرت‌ زینب(س) پرستاری‌ او را نیز انجام‌ می‌داد. او هم پناهگاه زنان و کودکان و هم پاسدار و مراقب امام سجاد(ع) بود. با درایت، کاردانی و مدیریت ممتاز از عهده همه مسوولیت ها به خوبی برآمد.

سخنان حضرت زینب(س) آن‌چنان مؤثر و سرنوشت‌ساز بود که معمولاً در کتاب‌هایی که حتی به اشاره از زینب سخن گفته‌اند، از خطبه او در برابر یزید و قدرت روح و بیان او تمجید کرده‌اند. ابن‌اثیر می‌گوید: «سخن زینب(س) در برابر یزید، بر خردمندی و نیرومندی روح او دلالت می‌کند.» حضرت زینب(س) از عصر عاشورا به عنوان پیامبر از دین و نهضت مقدس برادرش دفاع کرد. نطق و سخن او چون تیری بر قلب می‌نشست. او با کمال سرافرازی و موفقیت این رسالت سنگین را به خوبی انجام داد.

از جمله القاب حضرت زینب(س) “الفصیحة و البلیغة” است. بلاغت آن‌گونه که در تعریف علمای معانی بیان آمده است، سخنی است که مطابق اقتضای حال مخاطب باشد و در آن شرایط مخاطب و موقعیتی که در آن قرار گرفته است از نظر زمانی و مکانی و تصورات ذهنی و باورها و عملکردها مورد توجه قرار گرفته باشد و متکلمی را بلیغ می‌گویند که با در نظر گرفتن چنین امری، کلام را به گونه‌ای القا کند که مخاطب را متأثر گردانده یا موجبات تغییر و دگرگونی را در او فراهم آورد. سخنان، خطبه‌ها و اشعاری که از آن حضرت باقی مانده، بهترین گواه بر این مطلب است. خطبه‌های او در کوفه و شام، جواب‌های حضرت در مقاطع و شرایط مختلف، قوت ایمان و شیوایی بیان آن حضرت را نشان می‌دهد.

 بانوی آفتاب

کتاب بانوی آفتاب در ۱۳۹۱ خورشیدی به وسیله انتشارات دلیل ما در ۲ فصل به چاپ رسید. فصل اول به بررسی زندگانی حضرت زینب(س) از بدو تولد تا زمان اسارت اختصاص دارد که شامل چهار بخش می‌باشد: در بخش نخست به تولّد و چگونگی نشو و نمای آن حضرت در دامان نیای بزرگوار و والدین والاتبارش پرداخته شده و سپس زندگی و مرگ همسر و فرزندان وی مورد توجه واقع شده است. در بخش دوم، فضایل و ویژگی‌های شخصیتی این بانو مورد بررسی قرار گرفته است. بخش سوم به بررسی رفتار و مواضع آن حضرت در دوران حکومت پدر و برادر بزرگوارشان امام حسن مجتبی(ع) اختصاص یافته است و سرانجام بخش چهارم که دوران شکوفایی شخصیت تأثیرگذار آن حضرت در همراهی با کاروان حسینی تا عصر عاشورا را مورد بررسی قرار داده، مراحل این شکوفایی شخصیت را از دوران حکومت معاویه و سپس روی کار آمدن پسرش یزید آغاز و تا واپسین لحظات خونبار روز عاشورا دنبال نموده است.

فصل دوم کتاب، آغاز اسارت تا پایان عمر پربرکت و افتخارآمیز این بانو را دربرمی‌گیرد و در هفت بخش ارایه شده است: بخش اول؛ وقایع عصر عاشورا، بخش دوم؛ نقش ایشان همراه با کاروان اسرا در کوفه، بخش سوم؛ بررسی همین نقش در شهر شام و بارگاه یزید، بخش چهارم؛ شامل مراجعت به مدینه و در بخش پنجم، بررسی خیزش‌های مردمی پس از واقعه عاشورا تا سقوط بنی‌امیه به‌عنوان تأثیرات اجتماعی و دست‌آوردهای قیام عاشورا و بخش ششم به نحوه وفات و محل دفن آن حضرت که تاکنون مورد مناقشه قرار داشته است و در نهایت در بخش هفتم از اعقاب آن حضرت سخن به‌میان آمده است.