حفظ ارزش‌ها، ارتقای سطح معرفت دینی و بصیرت سیاسی از اولویت‌های بسیج دانش‌آموزی است؛ بی‌شک آینده سازان انقلاب، باید از میان پیشگامان گام دوم انقلاب انتخاب شوند که به آرمان آن وفادار باشند و در این راه، بسیج دانش‌آموزی، تربیت چنین افرادی را بر عهده خواهد داشت.

بدون شک بسیج یکی از ارزش های والای‌ مـعنوی‌ و مـلکوتی‌ اسـت که به برکت انقلاب اسلامی از آن بهره مند شده‌ایم و باید در جهت تحقق‌ کامل و تقویت هر چـه بیشتر آن بیش از گذشته اهتمام ورزیم تا برای‌ مقابله با تهدیدات و توطئه‌های‌ دشمنان‌ انـقلاب اسلامی آمادگی کامل داشـته بـاشیم. اکنون که دشمنان اسلام و انقلاب، ناامید از تمامی توطئه‌های استکباری خود تنها راه مقابله با انقلاب شکوهمند اسلامی را مبارزه فرهنگی دیده و در این میان‌ بیشترین توجه خود را صرف نسل انقلاب کرده و نوک تیز حمله خود را به سوی آینده سازان جامعه اسلامی نشانه رفته‌اند و با انواع و اقسام ترفندها و توطئه‌های فرهنگی و اخلاقی می‌خواهند این نسل‌ را از انقلاب اسلامی بیگانه گردانند و به زعم خود انقلاب اسلامی را در داخل مرزهای کشور مـحصور کنند، از این رو باید به این قشر عظیم جامعه اسلامی، یعنی دانش‌آموزان، این آینده سازان و نونهالان و به‌ تعبیر رساتر «نسل انقلاب» توجه بیشتری معطوف شود. بدون شک یکی از راه هایی که می‌تواند این تـرفندها را سـرکوب نماید، تشکل بسیج دانش‌آموزی در مدارس است.  

هشتم آبان ۱۳۵۹ خورشیدی محمدحسین فهمیده، نوجوان بسیجی به درجه رفیع شهادت نائل آمد. به ‌همین مناسبت، هشتم آبان‌ماه تحت عنوان «روز نوجوان و روز بسیج دانش‌آموزی» نام‌گذاری شده است. محمد حسین فهمیده در آستانه انقلاب اسلامی به‌واسطه حوادث آن دوران، مانند میلیون‌ها جوان و نوجوان دیگر کشور دچار تحولات عظیمی و شیفته حضرت امام خمینی (ره) شد. هنوز مدت زیادی از حضور محمدحسین در جبهه‌های نور علیه ظلمت نگذشته بود که با بستن نارنجک به کمر خود، زیر تانک دشمن بعثی رفت و ضمن انهدام تانک دشمن، خود نیز به شهادت رسید. شهید فهمیده با این عمل شجاعانه، برگ سرخ دیگری بر تاریخ حماسه‎گونه جنگ تحمیلی افزود و نام خود را جاودانه ساخت.

آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب در این زمینه فرمودند: زنده نگه داشتن یاد حادثه شهادت دانش ‌آموز بسیجی، شهید فهمیده، از اصالت‌های دفاع مقدس است. آغاز هفته بسیج دانش‌آموزی امسال با شعار «نوجوانان انقلابی، پیشگامان گام دوم انقلاب» نام گرفته است تا ضمن یادآوری حماسه این قهرمان کوچک به‌عنوان سرمشقی مناسب به هم‌سالانش مطرح شده و راهش همچون الگویی ماندگار بر تارک تاریخ پر افتخار ایران بدرخشد. از این رو پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت روز نوجوان و بسیج دانش آموزی به واکاوی این نهاد و ویژگی ها و وظایف آن پرداخته است.

ویژگی ها و ثمرات شایسته تحقق بسیج دانش‌آموزی

تمامی برنامه‌ها و مراحل آموزش و سازماندهی و فـعالیت اعـضای این سازمان، متناسب با سطح تحصیلی، خصوصیات‌ روحی‌، سنی‌، جنسی و جسمی ارایه و اجرا می‌شود.  در مسیر فعالیت ها، دانش‌آموزان به عنوان رکن اصلی و عامل اجرایی مطرح شده و در نتیجه زمینه‌ها و روحیه مسوولیت پذیری، تـعهد اجتماعی و رشـد استعدادها تقویت‌ می‌شود. همچنین باید فعالیت ها به تناسب اوقات فراغت دانش‌آموزان در مدارس «از طریق‌ بسیج مدرسه» و در محل سکونت از طریق بسیج مساجد و کانون های فرهنگی و رزمی انجام ‌گیرد که نهایت دقت به منظور پیـشگیری‌ از افـت‌ تـحصیلی و متقابلاً تقویت بنیه علمی و تحصیلی اعضا با تـوجه بـه‌ محوری بودن بعضی از برنامه‌ها در این راستا انجام می‌گیرد. از خصوصیات بارز فعالیت ها، جنبه عملی و تحرک آفرینی‌ با توجه‌ به جـنبه و نـوع فـعالیت ها و تناسب آنها با نیازهای روحی و عاطفی دانش‌آموزان‌ و تحرک‌پذیری‌ آنان است.

دانش‌آموزان‌ از طریق این طرح و بـا کـمک دیـگر مراکز با فرهنگ کار و تلاش، جدیت‌ و سازندگی‌، ایثار و نوع دوستی، تعاون و هـمیاری، زنـدگی اجتماعی، ابتکار و خلاقیت، همکاری و کوشش جمعی و ارزش های دینی و ملی، آشنایی‌ بیشتری‌ پیدا کرده و برای دستیابی به آنها بـه آمـوزش ها و تمرین های عملی می‌پردازند.  متولیان طرح از میان‌ مدیران‌، معلمان، مربیان و کارمندان بـسیجی وزارت آمـوزش و پرورش و پاسـداران کادر در بسیج دانش‌آموزی انتخاب‌ می‌شوند که‌ در اجرای صحیح و شایسته طرح مورد اعتماد بـوده و مـی‌توانند کـارآیی مؤثری را به‌ عنوان‌ پرچمداران دفاع در مقابل تهاجم فرهنگی داشته باشند.

همچنین اعضاء به طور تدریجی و متناسب با توان‌ جـسمی‌ و آمـادگی روحـی با فنون نظامی در حدی که قانون تعیین کرده است‌ با عنوان آموزش آمادگی دفاعی آشـنا شـده و روحیه دفاع از انقلاب و کشور اسلامی در ایشان تحقق می‌یابد. با توجه به اینکه مبنا و پایه اصلی جذب و شکل‌گیری شخصیت بـسیجی‌، فـرهنگ‌ و تفکر بسیجی است، بنابراین اولویت اصلی‌ در نوع فـعالیت ها در دوران‌ دانـش آموزی را امور فرهنگی‌ شامل‌ می‌شود که بـه عـنوان نخستین و مقدم‌ترین قدم اساسی برای تربیت بسیجیان محسوب می‌شود. سازماندهی بسیج دانش‌آموزی امـکان مـشارکت‌ اعضاء‌ در فعالیت های مختلف فرهنگی‌، اجـتماعی‌، سـازندگی و امنیتی مـتناسب بـا سـیاست های‌ نظام و ایجاد زمینه از سوی مراکز ذیـربط را فـراهم کرده و به عبارت دیگر یک‌ روش‌ عملی و آسان برای مشارکت جوانان در فـعالیت های‌ عـمومی و اجتماعی‌ محسوب‌ می شود.

تشکل دانش‌آموزان مؤمن و متعهد به نظام جمهوری اسلامی به عنوان‌ بسیج دانش آموزی مدارس و جـذب هـر چه بیشتر آنها و تأثیرگذاری روحیه ایـثار و فـرهنگ بـسیجی در مـحیط آمـوزشی یک ضرورت انـقلابی و از دسـتاوردهای انقلاب اسلامی است. از این رو بر اساس وظایف مندرج‌ در بند یکم شرح وظایف نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسـداران انـقلاب اسـلامی ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا بسیج دانـش‌آموزی تشکیل خواهد شد و با توجه‌ به مسوولیت های نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و وزارت آموزش و پرورش، تمامی فعالیت ها، تصمیم‌گیری ها، برنامه‌ها و اقدامات لازم در خصوص فعالیت های بسیج دانش‌آموزی‌ در آموزشگاه ها با هماهنگی میان ارگان‌ ها انجام خواهد شد.

سیاست‌گذاری در مورد بسیج دانش‌آموزی در کشور

سیاست‌گذاری در مورد بسیج دانش‌آموزی در کشور توسط وزیر آموزش و پرورش و فرماندهی‌ نیروی‌ مقاومت بسیج انجام می شود. بـه منظور ایجاد زمینه مناسب جهت فعالیت های بسیج دانش‌آموزی در مدارس همکاری های مقتضی از سوی آموزش و پرورش به عمل خواهد آمد. فعالیت های بسیج دانش‌آموزی در مدرسه هماهنگ با برنامه‌های آموزش و پرورش و زیر نظر مدیریت مدرسه خواهد بود. بدیهی است که مـدیریت مـدرسه برای پیـشبرد فعالیت های بسیج دانش‌آموزی در حد امکان کمک و مساعدت لازم را خواهد کرد.

فعالیت های بسیج دانش‌آموزی در مدارس

فعالیت اعضای بسیج دانش آموزان در سطح مـدارس زیر نظر مدیریت آموزشگاه و با هماهنگی مربی امور تربیتی متناسب بـا ویـژگی ها و شـرایط‌ سنی‌ دانش‌آموزان، هم چنین رعایت شئون خاص آموزشگاه ها، مشروط بر این که هیچگونه اصطکاک و تداخلی با فعالیت های ‌آمـوزش و پرورش نداشته باشد، صورت می گیرد. جذب دانش‌آموزان واجد شرایط‌ عـضویت در ارتـش بـیست میلیونی و سازماندهی آنان،  اجرای برنامه‌های فرهنگی، آموزشی، اردویی، مهارتی، امدادی، اجتماعی، خدماتی و برگزاری مانور بـه منظور حفظ انسجام و آمادگی اعضای سازمان یافته،  کمک در فعالیت های‌ پشتیبانی‌ زمان جنگ و بـحران، آموزش و سازماندهی دانش‌آموزان بـرای انـجام خدمات نجات و امداد به هنگام حملات موشکی، شیمیایی و هوایی و سوانح طبیعی مانند سیل و زلزله و ... همکاری با مدیریت و مسوولان امور تربیتی در آموزشگاه‌ جهت‌ اشاعه فرهنگ و اخلاق اسلامی و نیز ترویج‌ روحیه‌ انقلابی در میان دانـش‌آموزان و پیشگیری و جلوگیری از نفوذ دشمن در سطح آموزشگاه از جمله فعالیت های بسیج دانش آموزی در مدارس به شمار می رود.

ارکان تفکر بسیجی‌

ایمان و دیـانت، رهبری‌ و ولایـت، کوشش و مجاهدت، اخلاص‌ و مودت‌، نماز و عبادت، تفکر و خلاقیت، فرمانبری‌ و اطاعت‌، کاوش و مشورت، رشادت و شـجاعت، بـصیرت و کیاست، سنگر و مقاومت، یگانگی و وحدت‌، جهاد و شهادت و یاری و کرامت‌ از جمله موارد ارکان تفکر بسیجی است.

منبع: مجله  مطالعات راهبردی بسیج، زمستان ۱۳۷۳ و بهار ۱۳۷۴ - شماره ۵