محققان دانشگاه تهران در یک طرح تحقیقاتی موفق شدند فراموشی ناشی از استرس را با مصرف پروبیوتیک‌ها درمان کنند. همچنین نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که این روش درمانی می‌تواند در درمان بیماران مبتلا به نقص عملکردهای شناختی مانند بیماری آلزایمر نیز استفاده شود.

 دکتر آمنه رضایوف استاد دانشکده زیست‌شناسی دانشکدگان علوم دانشگاه تهران در همکاری با دکتر حمید مقیمی دانشیار این دانشکده در طرح تحقیقاتی بین‌رشته‌ای با ساخت پروبیوتیک و آزمایش آن بر روی موش‌هایی که در اثر استرس دچار تخریب حافظه طولانی‌مدت شده بودند به این نتیجه رسیدند که مصرف پروبیوتیک‌ها در یک بازه زمانی سه تا پنج هفته‌ای قبل از بلوغ می‌تواند فراموشی ناشی از استرس را پس از بلوغ بهبود بخشد.

در این تحقیق، برهم کنش عملکردی محور مغز–لوله گوارش از طریق مطالعه سیستم نورترانسمیتری گابائرژیک و سنجش بیان پروتئین‌هایی ویژه در نواحی هیپوکامپ و قشر پیش‌پیشانی مغز که عملکرد نوروپروتکتیو دارند، مورد بررسی قرار گرفت.

در این تحقیق که در آزمایشگاه علوم اعصاب این دانشگاه به سرپرستی دکتر رضایوف و آزمایشگاه میکروبیولوژی به سرپرستی دکتر مقیمی انجام شد، به این سوال پاسخ داده شد که آیا مصرف پروبیوتیک‌ها می‌تواند اثرات مستقیمی بر فرایندهای نورون‌زایی و تشکیل سیناپس‌های جدید در دوران قبل از بلوغ داشته باشد و آیا این ترکیبِ ویژه از پروبیوتیک‌ها می‌تواند مسیرهای پیام‌رسانی نورونی در فراموشی ناشی از استرس را در دوران پس از بلوغ تحت تأثیر قرار دهد؟

 استاد دانشکده زیست‌شناسی دانشکدگان علوم دانشگاه تهران درباره فرآیند این تحقیق گفت: نوزادان متولد شده از موش‌های مادر، پس از اتمام دوران شیرخوارگی تحت تیمار مصرف آب حاوی پروبیوتیک با یک روش ویژه و نوین قرار گرفتند تا حداقل استرس و اضطراب را داشته باشند. در ادامه، هنگامی که این موش‌ها بالغ می‌شدند در داخل بطن‌های جانبی مغز آن‌ها به وسیله جراحی استرئوتاکسی، کانول‌گذاری انجام می‌شد تا بتوان با تزریق آگونیست گیرنده‌های گابائرژیک در مغز، برهمکنش مصرف پروبیوتیک را با تشکیل حافظه و فراموشی ناشی از استرس بررسی نمود.

رضایوف افزود: نوآوری این تحقیق نسبت به مطالعات قبلی نشان دادن اثرات مستقیم مصرف پروبیوتیک در مراحل قبل از بلوغ بر فرآیندهای سلولی- مولکولی نواحی هیپوکامپ و قشر پیش‌پیشانی پس از بلوغ و همزمان با تحریک سیستم گابائرژیک است. باید توجه داشت که این دو ناحیه مغزی نقش بسزایی در فعالیت‌های شناختی دارند و در بیماری آلزایمر عملکرد این نواحی به شدت مورد آسیب قرار می‌گیرد.

 وی، این تحقیق را مطالعه‌ای ارزشمند و بین‌رشته‌ای توصیف کرد که نشان می‌دهد اثرات بهبودبخش و محافظتی پروبیوتیک‌ها بر نورون‌های مغزی که تحت تأثیر استرس قرار دارند، بسیار مؤثر و ماندگار است.

این محقق اظهار امیدواری کرد که بتوان نتایج حاصل را وارد مطالعات انسانی کرد؛ که برای رسیدن به فاز انسانی نیاز به همکاری با محققین علاقه‌مند در دانشگاه‌های علوم پزشکی است.

 مقیمی مسوول آزمایشگاه میکروبیولوژی دانشکده زیست‌شناسی دانشکدگان علوم دانشگاه تهران نیز به اهمیت پروبیوتیک‌ها در بحث سلامت اشاره کرد و گفت: هدف از انجام این طرح، بررسی تأثیر پروبیوتیک‌ها در مغز و فعالیت‌های شناختی بود.

وی خاطرنشان کرد که در این طرح پژوهشی، در مرحله اول از فرمولاسیون‌های مختلف استفاده شد و در نهایت، ترکیب و فرمولاسیون نهایی برای مصرف موش‌های آزمایشگاهی آماده‌سازی شد.

مسوول آزمایشگاه میکروبیولوژی دانشکده زیست‌شناسی دانشکدگان علوم دانشگاه تهران همچنین ویژگی‌های منحصر به فرد باکتری‌های به کارگرفته شده در پروبیوتیک مصرفی، اهمیت و سودمندی آنها در جهت تقویت و اصلاح میکروبیوم روده انسان را برشمرد.

مقیمی با یادآوری اینکه در کشور ظرفیت و توان خوبی در حوزه میکروارگانیسم‌های فراسودمند وجود دارد، اظهار امیدواری کرد: با به کارگیری این ظرفیت‌ها محصولات دارویی هدفمند بر پایه پروبیوتیک‌ها به منظور پیشگیری و درمان بیماری‌های خاص از جمله بیماری‌ها و اختلالات عصبی در کشور تهیه و عرضه شود.

وی تاکید کرد: اهمیت این طرح بر تأثیرگذاری مصرف پروبیوتیک‌ها بر فعالیت‌های شناختی تا سطح بیان پروتئین‌های محافظت‌کننده نورونی در مغز است. این جنبه نوآورانه طرح بود که آن را شاخص کرد و مقاله ناشی از این طرح به تازگی در یکی از مجلات معتبر بین‌المللی علوم اعصاب پذیرفته شده است.

رییس آزمایشگاه میکروبیولوژی دانشکدگان علوم دانشگاه تهران اظهار امیدواری کرد با کامل کردن نتایج حاصل از این طرح در مطالعات بالینی و با کسب مجوزها و عبور از چالش‌های موجود، سرمایه‌گذار مناسب برای تجاری‌سازی محصول معرفی شده به دست آورد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه تهران، این طرح تحقیقاتی که در موش‌های آزمایشگاهی انجام شده است، دارای قابلیت انجام در مطالعات انسانی نیز است.