یکی از برنامه‌ها و فعّالیّت‌هایی که در تسهیل فرآیند رشد و تعلیم و تربیت دانش‌آموزان نقش مهمّی ایفا می‌کند برنامه‌های راهنمایی و مشاوره است. از آن‌جا که عوامل و مؤلفه‌های بسیاری نظیر برنامه‌ی درسی، مدیر، معلم، عوامل اجرایی، والدین، گروه همسالان و سایر عناصر درون و برون‌مدرسه‌ای و هم‌چنین ویژگی‌های روان‌شناختی فردی و گروهی دانش‌آموزان، در تعلیم و تربیت دخالت دارند، فرآیند راهنمایی و مشاوره تلاش می‌کند با درنظر گرفتن نقش هر یک از عوامل فوق و با تکیه بر روش‌های علمی و فنون و تکنیک‌های راهنمایی و مشاوره به دانش‌آموزان کمک نماید تا ضمن سازگاری عاطفی و روانی با شرایط و موقعیت‌های مختلف، تصمیمات مناسب و منطقی اخذ نموده و با برنامه‌ریزی صحیح آن‌ها را اجرا کنند.

در خدمات راهنمایی و مشاوره علاوه بر شناخت ویژگی‌های جسمی، ذهنی، روانی، اخلاقی و اجتماعی دانش‌آموز، موانع و مشکلات فراروی رشد و بالندگی وی نیز شناسایی شده و به فرد کمک می‌شود تا بتواند مسیر مناسب را در جهت رشد و تعالی فردی و اجتماعی خویش انتخاب و طی نماید.

به‌همین دلیل ارائه خدمات راهنمایی و مشاوره در مدرسه صرفاً به مشاور محدود نشده و هر یک از عوامل آموزشی و پرورشی وظایفی را برعهده دارند. در این راستا، مشاور به‌عنوان یک فرد متخصّص و هماهنگ‌کننده‌ی این خدمات، نقش محوری و کلیدی را ایفا می‌کند.

اساس کار مشاور بر ایجاد رابطه‌ی مؤثر، توأم با احترام متقابل و جلب اعتماد دانش‌آموز، اولیا، مدیر، معلم و سایر عوامل تأثیرگذار در رشد و بالندگی دانش‌آموز استوار است. لذا مشاور علاوه بر دانش تخصّصی، باید از ویژگی‌های شخصیّتی نظیر: صمیمت، علاقه‌مندی به کمک و یاری دیگران، ثبات روانی و عاطفی، استقلال فکری، تعهّد، رازداری و نظم و انضباط کاری برخوردار باشد.

درخواست مکرّر مشاوران استان‌ها برای تجدید چاپ تقویم اجرایی مذکور برای مشاوران، ما را بر آن داشت تا مجموعه‌ی جدیدی را با عنوان برنامه‌ها و فعّالیّت‌های راهنمایی و مشاوره در دوره‌ی متوسّطه (راهنمای مشاور) که تقویم اجرایی کار مشاور نیز بخشی از آن است تهیّه و در اختیار مشاوران عزیز قرار دهیم.

فهرست مطالب
مقدّمه
بخش اوّل: تاریخچه، تشکیلات و شرح وظایف
اهمّیّت و ضرورت راهنمایی و مشاوره در آموزش و پرورش تاریخچه‌ی راهنمایی و مشاوره در آموزش و پرورش
تشکیلات راهنمایی و مشاوره
شاخص‌ فعّالیّت‌های راهنمایی و مشاوره در استان
بخش دوم: تقویم اجرایی کار مشاور
فعّالیّت‌های مستمر مشاوران
فعّالیّت‌های ماهانه‌ی مشاوران
بخش سوم : آیین‌نامه‌ها، شیوه‌نامه‌ها
دستورالعمل تکمیل پرونده‌ی الکترونیکی مشاوره‌ای
دستورالعمل صندوق ارتباط با مشاور
دفتر ثبت مشکلات روانی ـ اجتماعی و تحصیلی دانش‌آموزان
سیستم ارجاع دانش‌آموزان
آیین‌نامه و شیوه‌نامه‌های اجرایی هدایت تحصیلی دانش‌آموزان روزانه
شیوه‌نامه اجرایی هدایت تحصیلی دانش‌آموزان دوره‌ی متوسّطه‌ی روزانه
آیین‌نامه و شیوه‌نامه‌ی اجرایی هدایت تحصیلی دانش‌آموزان بزرگسال و داوطلبان آزاد
دستورالعمل تشکیل بانک اطّلاعات تحصیلی و شغلی
نحوه‌ی برگزاری هفته‌ی بهداشت روان
دستورالعمل برگزاری هفته‌ی معرّفی مشاغل
خلاصه‌ای از دستورالعمل اجرایی هسته‌های مشاوره
خلاصه‌ای از دستورالعمل مشاوره‌ی همتایان
طرح توانمندسازی تحصیلی روانی ـ رفتاری دانش‌آموزان