حضرت حسین‌بن‌علی(ع)، ملقب به سیدالشهداء و سومین امام و رهبر شیعیان و همچنین فرزند دوم امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) است. امام حسین(ع) ۶ سال و چند ماه از عمر خویش را در زمان حیات پیامبر (ص) گذراند و از وجود پر مهر و محبت رسول اکرم(س) بهره برد. منابع تاریخی مختلف در توصیف این دوره زندگی ایشان، بیش از هر چیز بر اظهار محبت و لطف پیامبر(ص) نسبت به امام حسین(ع) تاکید دارند.

امام حسین؛ از امامت تا خروج از مدینه
امام‌ حسین(ع) پس از شهادت برادرش امام حسن(ع) در ۵۰ هجری قمری به امامت رسید و رسالت دشوار و سنگین راهبری پیروان حق وحقیقت را عهده دار شد. ۱۰ سال از امامت امام حسین (ع) با سال‌های پایانی حکومت معاویه اولین حاکم بنی‌امیه همزمان بود. پس از مرگ معاویه، یزید فرزند او در ۶۰ هجری برخلاف مفاد صلح معاویه با امام حسن(ع) بر مسند خلافت تکیه زد. به دنبال این اتفاق، امام حسین(ع) که اصول و ارزش های اسلامی را در خطر تهدید و تحریف می دید از بیعت با یزید خودداری کرد اما پیمان شکنی اهل کوفه در برابر عهدی که با امام بسته بودند، سبب شد تا واقعه کربلا به وقوع بپیوندد.
به گفته شیخ مفید، امام حسین(ع) چون اوضاع مدینه را واژگون یافت، درنگ و توفق در آنجا را جایز ندانست و دو روز مانده به آخر رجب سال ۶۰ هجری به اتفاق اهل بیت و یاران خود به طرف مکه رهسپار شد.
امام سوم شیعیان(ع) هدف از خروج خویش را در وصیتی که به برادرش محمد بن حنفیه نوشت، چنین بیان فرمود: من برای گردنکشی و فساد و ظلم -از مدینه- خارج نشده‌ام. بلکه خارج شدم برای اصلاح در امت جدم(ص) و می‌خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و مطابق سیره جدم و پدرم علی بن ابیطالب(ع) رفتار کنم. 

خروج از مکه به سوی عراق
شیخ مفید درباره علت خروج امام از مکه در کتاب الارشاد می‌نویسد: چون امام(ع) از توطئه سوء قصد به جان خویش آگاهی یافت از سر حفظ حرمت و قداست بیت الله الحرام مناسک حج را به اضطرار پایان برد و به روز هشتم ذی الحجه از سال ۶۰ هجری مکه را به قصد عراق وداع گفت.
یزید که وجود مبارک امام حسین(ع) و روشنگری های ایشان را تهدیدی جدی برای خلافت و حکومت خود می دانست با دسیسه چینی های بسیار و ارعاب اهل کوفه، کوشید تا آنها را از حمایت امام شیعیان منصرف کند و لشکری بزرگ برای از میان برداشتن امام سوم شیعیان و یارانش تدارک دید.
به نوشته تاریخ طبری، عمر بن سعد روز هفتم محرم پانصد سواره بر کرانه فرات مامور کرد تا کاروان حسینی به آب دسترسی نداشته باشد. و روز نهم محرم (تاسوعا) امام حسین(ع) و اصحابش به طور کامل در حلقه محاصره دشمن واقع شدند و دشمن یقین کرد که دیگر برای آن حضرت یاوری نخواهد آمد.
به نوشته تاریخ یعقوبی، ابن عباس برادر امام حسین (ع) بعد از واقعه کربلا در نامه‌اش به یزید می‌نویسد: هرگز فراموش نخواهم کرد که حسین بن علی را از حرم پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به حرم خدا طرد کردی و آن گاه مردانی را پنهانی بر سر او فرستادی تا غافلگیر او را بکشند. سپس او را از حرم خدا به کوفه راندی با این که در گذشته و حال عزیزترین مردم بطحا بود و اگر در مکه اقامت می گزید و خونریزی در آن را روا می شمرد از همه مردم مکه و مدینه در دو حرم بیشتر فرمان برده می شد. لیکن او خوش نداشت که حرمت خانه و حرمت رسول الله(ص) را حلال شمارد. 

 سالروز ولادت با سعادت امام حسین(ع) را در تقویم از آن جهت روز پاسدار نام نهادند که در حقیقت امام حسین(ع) از اسلام و ارزش های دین و شریعت رسول اکرم(ص) پاسداری کرد و اگر این حرکت و قیام نبود، دین اسلام در پی دسیسه چینی ها و انحراف های سیاسی و اجتماعی بنی امیه و بخصوص یزید، دچار تحریف می شد و این امام همام با نهضت خویش حیاتی دوباره را به جامعه اسلامی و اندیشه دینی بخشید و تحولی گسترده در ذهن و تفکر مسلمانان پدید آورد. 
 
منابع:
۱- تاریخ طبری
۲- تاریخ یعقوبی
۳_ الارشاد، شیخ مفید
۴-تسلیةُ المُجالس و زینةُ المَجالس، محمد بن ابی طالب حسینی حائری