گویش لری سیلاخوری (ľoři siľâxoři)، از دسته‌ی جنوب غربی زبان‌های ایرانی است که شاخه‌ی بزرگی از زبان‌های هند و اروپایی به شمار می‌رود. بررسی این گویش و دیگر گویش‌های ایرانی، می‌تواند دروازه‌ی گنجینه‌ی ارجمندی از واژگان ریشه‌دار پارسی را به روی پژوهشگران زبان‌های ایرانی بگشاید. بهره بردن از واژگان گویش‌های محلی، می‌تواند زبان فارسی معیار را بسیار پرمایه‌تر و توانمندتر کند. داده‌های زبانی، هم‌چنین می‌توانند مردم‌شناسان را در راه شناسایی فرهنگ کهن سرزمین ایران، یاری برسانند.

پژوهشی که پیش روی دارید، کوشیده است گویش لری را بررسی و آن را با زبان فارسی معیار و برخی زبان‌ها و گویش‌های همسایه، مقایسه نماید. این بررسی همه سویه، برای نخستین بار درباره‌ی این گویش به انجام رسیده است و پژوهشگرانی که به بررسی گویش‌های لری پرداخته‌اند، تمایزی بین شاخه‌های گوناگون آن ـ مانند لری خرّم‌آبادی، لکی، بختیاری و بروجردی ـ ندیده‌اند و نگاهی فراگیر به این گویش‌ها انداخته و همه را یکی پنداشته‌اند.

این پژوهش، روشن می‌سازد که گویش لری سیلاخوری، خود گونه‌ای مستقل از گونه‌ی خرّم‌آبادی است و البته همانندی‌های بسیاری با آن دارد. از سوی دیگر، نزدیکی بسیار این گویش به زبان فارسی، پژوهشگران را از بررسی آن، باز داشته است ولی باید دانست که ترسیم اطلس کامل زبان‌های ایرانی، آن گاه شدنی است که همه‌ی گویش‌ها، بررسی شده و جایگاه آن‌ها در شاخه‌های درخت زبان فارسی، روشن شده‌ باشد.

گویش لری، شاخه‌ای از زبان‌های ایرانی جنوب غربی است که دنباله‌ی زبان فارسی میانه و فارسی باستان است. این گویش، هم‌شانه با فارسی امروزی، بلوچی، کومزاری و تاجیکی، از زبان فارسی میانه جدا شده ‌است.

فهرست مطالب
پیش‌گفتار
سرچشمه‌های پژوهشی گویش لری
سیلاخور
بخش یکم :آواشناسی گویش لری
ویژگی‌های آوایی گویش لری
واج
مصوت‌های گویش لری
کشش
صامت‌های گویش لری
ساختمان هجا
جدول توزیع واج‌ها در گویش لری
فرایندهای واجی
1) فرایند کاهش
2- فرایند افزایش
3– فرایند آمیختگی
4– فرایند جابه‌جایی واج‌ها
5 – فرایند دگرگونی واجی به واج دیگر
واحدهای زبرزنجیری
الف) واحدهای زنجیری
ب) واحدهای زبرزنجیری
تکیه
نقش تکیه در مقوله‌های دستوری گویش لری
تکیه‌ی فعل
جدول مقایسه‌ی تکیه در فعل‌های فارسی و گویش لری
آهنگ
درنگ
خوشه‌های همخوان پایانی
بخش دوم:دستور گویش لری
ساخت واژه
اسم
شناس، ناشناس، اسم جنس
ترکیب اضافی / وصفی
شماره و شمارش‌شونده (عدد و معدود)
ساخت اسم
صفت
1- صفت شمارشی
2- صفت سنجشی
3- صفت اشاره
4- صفت پرسشی
5- صفت مبهم
وندهای گویش لری
وند اشتقاقی
الف) پیشوند
ب) میانوند
پسوندهای اشتقاقی گویش لری
وند‌های تصریفی
فعل
مصدر / بن مضارع / بن ماضی
مصدر فعل‌های ساده‌ی گویش لری
فعل‌های پیشوندی
فعل‌های مرکب
عبارت‌های فعلی
فرایند‌های آوایی در ریشه‌ی فعل‌ها
زمان فعل
فعل مجهول
فعل ربطی
ضمیر (جانشین)
ضمیرهای شخصی
ضمیر مشترک
ضمیرهای اشاره
ضمیرهای پرسشی
ضمیرهای مبهم
ضمیرهای شمارشی
قید
قید‌های زمان
قید‌های مکان
قید‌های حالت
قید‌های مقدار
قید‌های کیفیت
قید‌های تکرار
قید‌های تردید
شبه جمله
نقش‌نما
نقش‌نمای مفعولی
نقش‌نمای اضافی
حرف‌های اضافه، نقش‌نماهای متممی
نقش‌نمای منادا
نقش‌نماهای پیوند
پیوند‌های هم‌پایه‌ساز
پیوند‌های وابسته ساز
جمله
بخش سوم:واژگان گویش لری
واژگان گویش لری
جانوران
بیماری‌ها
پیشه‌ها
خانواده ـ بستگان
عروسی
بدن و وابسته‌های آن
ابزار کار و زندگی
نان‌ها و خوراک‌ها و ابزار آشپزی
گیاهان و درختان
آسیاب آبی
پوشاک
صفت‌ها
رنگ‌ها
گوهرها
سنجش
اسم معنی
سوگ
سوخت و روشنایی
پدیده‌های طبیعی
خرافه‌ها و پدیده‌های ذهنی
ساختمان
حالت‌های روانی
بازی‌ها
مقایسه‌ی گویش لری، با گویش‌های دیگر
واژه‌های بیگانه در گویش لری
واژه‌های عربی در گویش لری
آوانویسی افسانه‌ای به گویش لری
bolbole sargašta
برگردان افسانه‌ی بلبل سرگشته، به فارسی
کتاب‌نامه