پروین محمدی | کارشناس ارشد روان‌شناسی

با وجود اینکه در سال‌های اخیر تلاش‌های زیادی در راه مبارزه با نژادپرستی و تبعیض نژادی صورت گرفته، اما همچنان در دوره‌ای زندگی می‌کنیم که این مسئله به وضوح در جوامع مختلف، چه پیشرفته و چه کمتر توسعه یافته، دیده می‌شود.

داشتن دنیایی آرام‌تر، دغدغه‌ای است که انسان معاصرهمیشه با خود داشته است. از ملزومات این جهان آرامانی دوری از هرگونه افکار و اعمال نژادپرستی است. برای ساختن چنین جهانی، صحبت درباره نژادپرستی با کودک و همینطور بازداشتن او از اعمال خشونت، می‌تواند نسلی بسازد که آینده بهتری برای جهان ما ایجاد می‌کند. با وجود اینکه در سال‌های اخیر تلاش‌های زیادی در راه مبارزه با نژادپرستی و تبعیض نژادی صورت گرفته، اما همچنان در دوره‌ای زندگی می‌کنیم که این مسئله به وضوح در جوامع مختلف، چه پیشرفته و چه کمتر توسعه یافته، دیده می‌شود. بنابراین آموزش درک تفاوت‌ها به کودکان و محافظت از آن‌ها در برابر نژادپرستی و تبعیض، یک ضرورت اخلاقی برای ما به عنوان پدر و مادر محسوب می‌شود.

اولین قدم تغییر در سبک فرزندپروری است و پیش از هر چیز باید ذهن خودمان را از چارچوب‌های شکل گرفته درباره برتری نژادی و خشونت خالی کنیم.

این نگرش‌ها الزاما معطوف به سیاه و سفید نیست. در فرهنگ ما نمود خود را در قومیت‌های مختلف نشان می‌دهد. همان‌طور که می‌بینید برخورد ما و فرهنگ هر جامعه است که این نگرش‌ها را در کودک ایجاد می‌کند.

تعصب و پیش داوری درباره افراد، از سنین کودکی شروع می‌شود. اکثر کودکان در سن ۴ یا ۵ سالگی می‌توانند نژاد و قومیت افراد را تشخیص دهند. بین سنین ۷ تا ۱۰ سال مفاهیم پیچیده و تفاوت‌ها و شباهت‌ها میان گروه‌ها را به طور کامل درک می‌کنند. حتی اگر ما برخوردها و توهین‌های قومیتی بین کودکان را نبینیم یا نشنویم، به این معنی نیست که کودکان در معرض این رفتارها نیستند یا در آن‌ها مشارکت نمی‌کنند. همچنین با وجود اینکه تعصب در میان کودکان نسبت به نوجوانان، اغلب کم‌تر از بزرگسالان، حالت عمدی و خصمانه دارد، اما همچنان برای همه کسانی که در معرض چنین رفتارهایی هستند مضر است.

رسانه، والدین، معلم‌ها، دوستان و خواهر و برادر، همه می‌توانند در طرز فکر کودک درباره نژادپرستی یا عدم برابری، نقش داشته باشند. همچنین در نظر داشته باشید که کودکان خیلی سریع اختلاف‌ها و تفاوت بین چیزی که می‌گوییم و کاری که انجام می‌دهیم را متوجه می‌شوند. اطمینان حاصل کنید که اعمال و رفتار شما مطابق آموزه‌های شما باشد در غیر این صورت کودکان به اعمال شما نگاه خواهند کرد نه به حرف‌های شما.

بهترین زمان برای صحبت با کودک درباره‌ی تفاوت‌های انسان‌ها دوران پیش از دبستان است. درست زمانی که کودک از تفاوت لهجه، لباس و رنگ پوست همکلاسی‌اش از شما سوال می‌پرسد. می‌توانید برای او به سادگی توضیح دهید که انسان‌ها در جهان باهم متفاوت هستند و این تفاوت چقدر می‌تواند زیبا باشد. برای این منظور می‌توانید از کتاب‌های داستان و بازی‌ها که زبان کودک هستند؛ استفاده کنید. بهترین کتاب کودک در مورد تفاوت انسان‌ها، داستان «المر» است. المر فیلی با رنگ‌ها رنگین‌کمان است که به علت متفاوت بودنش با سایر فیل‌ها قصد دارد رنگ بدنش را تغییر دهد.

علاوه بر این می‌توان تنها یک مداد رنگی به کودکتان بدهید و از او بخواهید یک نقاشی با یک همین رنگ بکشد. در پایان برای او توضیخ دهید جهان مانند یک جعبه مداد رنگی است و با تمام رنگ‌هایش است که زیبا است. می‌توان کاربرد هر رنگ را در نقاشی‌اش توضیح داد و با پرسش‌های متفاوت او را به این سمت راهنمایی کنید که هر رنگ یک جایگاه به خصوص در نقاشی دارد و عدم حضور هرکدام از آن‌ها می‌تواند نقاشی را به زیبایی اولش تبدیل نکند.

این فرصت خوبی است که به کودکان در مورد فرهنگ‌های غنی و مذاهب مختلف آموزش دهید. صحبت درباره نژادپرستی با کودک همیشه موثر بوده است. بسیار ضروری است که کودکان نه تنها در مورد تفاوت‌ها بلکه در مورد شباهت‌های بین قومیت‌ها و مذهب‌های مختلف بیاموزند. در اینجا می‌توانید ضمن اشاره به تفاوت‌هایی مانند لباس پوشیدن، غذا یا تعطیلات، بر این نکته هم تاکید کنید که مردم دیگر فرهنگ‌ها هم نگرانی‌ها و آرزوهایی مشابه ما دارند و در عین حال همگی نقاط مشترک زیادی مانند سرگرمی، عشق به حیوانات یا بودن در کنار خانواده دارند. اینکه فقط درباره تفاوت‌های اقوام، جنسیت و مذاهب با کودک خود صحبت کنیم، بیشتر موجب ایجاد تعصب و تضاد بین کودکان ما شود.